Ali Genç

Ali Genç

aligenc@bursahakimiyet.com.tr
Yazara Ait Diğer Köşe Yazılarını Listele
Otizme yanan mavi ışık, giderek güçleniyor
08 Nisan 2017 Cumartesi, 04:41

Nisan, dünya otizm farkındalık ayıdır. Bu ay içerisinde 2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü olarak en etkin mesajların ve etkinliklerin yapıldığı gündür. O zaman önce otizm spektrumunun tanımını yapalım... Erken yaşta görülen özellikle sosyal etkileşim, iletişim, tekrarlayan davranışlarla nöro gelişimsel bozukluktur. Ciddi anlamda beyin işlevlerinde; normal çocukların davranışlarından farklılıklar olduğu, bu yüzden beyinsel işlevlerden kaynaklı bir bozukluk ya da yetersizlik olarak tanımlanıyor. Otizm, genellikle üç yaşından önce başlıyor ve ömür boyu sürüyor. Her 68 çocukta bir görülen otizmin nedeni ise tam olarak bilinmiyor. Bazı bilim insanları, genetik olduğunu düşünüyor. Ancak hala hangi genin buna neden olduğu belli değil ve araştırmalar devam ediyor.Otizm, toplumsal fark, ırk, dil, din gözetmiyor. Her kültürde, her ailede görülebiliyor. Tek fark ise erkeklerde görülme oranının kadınlara göre 4-5 kat daha fazla olması. Ülkemizde 0-14 yaşında 270 bin civarında çocuğun otizm spektrum bozukluğundan etkilendiği varsayılıyor.
Otizmin belirtilerine gelecek olursak... Sizinle ve başkalarıyla göz kontağı kurmuyorsa, adı söylendiğinde veya çağrıldığında dönüp bakmıyorsa, söyleneni işitmiyor gibi davranıyorsa, konuşmada yaşıtlarının gerisinde kalmışsa, başkaları ile konuşmayı başlatma ya da sürdürmede belirgin bir bozukluğu varsa, yineleyici ya da özel bir dil kullanarak garip konuşuyorsa veya konuşması hiç gelişmemişse, gözleri sık sık bir şeye takılıp kalıyorsa, anlamsız gülme veya ağlama krizleri varsa, parmağıyla istediği şeyi işaret ederek göstermiyorsa, oyuncaklarla amacına uygun oynamayı beceremiyorsa, yaşıtlarının oynadığı oyunlara ilgi göstermiyorsa, ellerini kanat gibi çırpma, parmak uçlarında yürüme, kendi çevresinde veya eşyalar etrafında dönme, sallanma, çırpınma şeklinde garip ve yineleyici hareketleri varsa, bir şarkının bir bölümünü tekrar tekrar söylemek, dolapların kapaklarını sürekli olarak açıp kapatmak, ayak parmaklarının ucunda odanın bir ucundan öbür ucuna koşturmak, bazı eşyaları döndürmek veya sürekli sıraya dizmek gibi çeşitli ilgi ve davranış takıntıları varsa, günlük yaşamındaki düzen ve program değişikliklerine aşırı tepkiler veriyor ve uyum sağlayamıyorsa, kendisine ve çevresine yönelik zarar verici davranışlara sahipse en kısa sürede bir uzmana gidilmeli ve yardım alınmalıdır.
Peki, otizmin tedavisi var mı? Nedenleri tam olarak saptanamadığı gibi kesin tedavisi mevcut değil! Otizmin kapısını açmak için ilk önemli adım, erken teşhis. Erken teşhis, otizmli çocuğun gerekli eğitim ve tedavileri alarak hayata katılması için sevginin yanında ilk önemli adımdır. Yüzlerce uygulama içerisinde tıbbi, eğitsel ve davranışsal müdahaleler arasında ailelerin ve uzmanların bilimsel uygulamalara rağbet göstermelerini öneririm.
Otizmi biraz tanıdıktan sonra, farkındalık adına neler yapılıyor ona bakalım... Yurt genelinde olduğu gibi Bursa'da da birçok otizm derneği var. Bununla yetinilmemiş birden fazla federasyon kurulmuş. En büyük nedeni ise işleyişten rahatsızlık duyan üyelerin ayrılıp yeni dernek kurmaları. 3 dernek bir araya gelip federasyon kuruyor. Bu oluşumları kurmak sorun değil. Asıl sorun, bir STK'nın talebinin 3-4 oluşum tarafından talep edilmesi.Böyle olunca destek anlamında isteyen istediğini alamıyor. Bu olumsuzlukların gölgesinde otizm üzerine çalışma yürüten 50'nin üzerinde kurum-kuruluş, dernek ve vakıf Konya'da bir araya geldi. Bu çalıştayda önemli kararlar alınırken, Türkiye Otizm Meclisi (TOM) ismi ile yeni bir yapı oluşturuldu. Bu yapı, tarihi çalışmaya imza attı ve Otizm Eylem Planı'nın 3 Aralık 2016 tarih ve 29907 sayı ile Resmi Gazete'de "http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/12/20161203-16.htm" yayınlanarak yürürlüğe girmesini sağladı. Çalıştaylarla otizme yakılan mavi ışığın şiddeti, ülkemizin her noktasından görülmeye başlanıyor.