Erdal ÇATALKAYA

Erdal ÇATALKAYA

erdalcatalkaya@bursahakimiyet.com.tr
Yazara Ait Diğer Köşe Yazılarını Listele
Kim kime,dum duma!
13 Ağustos 2017 Pazar, 08:59

Yazının başlığını oluşturan deyimin anlamı, aslında ele alacağım konuyu da özetliyor. Tesadüfe bakın ki 'Kimsenin kimseyle ilgilenmediği, her şeyin çok karışık bulunduğu bir durumu anlatan bu deyimin içinde iki kez 'kim' geçiyor. Hani, şu dünya gündeminin altını üstüne getiren Kuzey Kore Devlet Başkanı Kim Jong-un...
Dünyanın bir numaralı süper gücü konumunda olan Amerika Birleşik Devletleri'nin her daim karşısında bir 'kötü' olmak zorundadır. Bu yeri gelmiş Rusya, yeri gelmiş Çin, yeri gelmiş Afganistan, yeri gelmiş Irak, yeri gelmiş İran olmuştur.
'Kötü'lük oranları değişse de iki elin parmakları kadar 'ana' kötülük odakları fazla değişmemiştir. İşte o iki elin parmaklarından belki de en tehlikelisi Kuzey Kore ve o ülkenin kimilerine göre şımarık ve çılgın bir çocuk pozisyonundaki Devlet Başkanı Kim...
Yazının başlığındaki gibi ABD-Kuzey Kore ilişkilerinde tam anlamıyla 'kim kime, dum duma' durumu söz konusu. Krizin, tam olarak nasıl ve ne zaman patlak verdiğinden ziyade daha ne kadar tırmanacağı merak konusu. İşin içinde 'nükleer' silahlar olunca haliyle işin rengi de değişiyor. ABD'nin 3 aşağı 5 yukarı ne yapacağını kestirmek mümkün olsa da kapalı kutu Kuzey Kore'nin ne yapacağını tahmin etmek güç...
Kısa vadede belki de en tehlikeli senaryo, Kuzey Kore'nin ABD toprağı Guam adasına yönelik bir balistik füze denemesi yapması. İsabet edip etmemesi, misilleme için çok da önemli değil. Bataryaların ateşlenmesi bile ABD'nin askeri misillemesine yeterli bir neden olacaktır.
Eğer füzeler, nükleer bomba deposu niteliğindeki Guam adasına isabet ederse ABD, 1-0 geriye düşmenin verdiği asabiyetle Kuzey Kore'nin canını acıtmak isteyecektir. Guam ile Kuzey Kore arasında sıkışan Japonya'nın bu süreçte yara alması da tarafların sayısını artıracaktır.
Bir de işin Çin boyutu var. ABD, Kuzey Kore krizinin tırmandığı bugünlerde Çin Denizi'ne gönderdiği savaş gemisiyle bir anlamda büyük rakiplerinden Çin'e de gözdağı verdi ve bu mesaj, son derece provokatif olarak algılandı karşı tarafta.
ABD ve Çin gibi iki süper güç, yanında kapalı kutu Kuzey Kore ve yine küresel dengeler açısından kritik önemdeki Japonya ve Güney Kore... Bu denkleme Rusya'yı da katın. Rusya da Çin'le birlikte ABD'nin bölgedeki hakimiyetinin artmasından kaygılanıyor. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği'nin yaptırımları da Kuzey Kore'nin hırçınlığını azaltmak bir yana kamçılıyor.
ABD Başkanı Trump'ın Kim'in tehditleri için "Ateş ve gazapla karşılaşacaklar" şeklinde yine tehditlerle karşılık vermesi, iki liderin de kafalarındaki planları hayata geçirmeleri halinde küresel anlamda ciddi bir felaketle karşılaşacağımız anlamına gelir. Bunun sonuçları en fazla çevresel anlamda yıkıcı olur ve insanlık ve diğer canlılar üzerinde yıkıcı etkilere yol açar. Küresel piyasalarda oluşacak büyük bir krizle birlikte gelir adaletsizliği daha da derinleşir ve yeni insani krizler patlak verir. Umalım ki karşılıklı tehditler sözde kalır ve zor da olsa aklıselimle hareket edilerek kriz balonu patlamadan iner...