Bursa Hakimiyet

1915 Ermeni meselesi(1)

Fransız Meclisi’nin soykırımı inkârı suç sayan tasarısının kabul edilmesiyle birlikte diğer bazı Avrupa ülkelerinde buna benzer kararların alınacağı ve Amerikan Temsilciler Meclisi’nde 1915 tehcir olayının soykırım olarak nitelenmesi bizde ciddi endişelere yol açtı.
Asıl mesele şudur; 24 Nisan 1915 tarihinde ne oldu? Niçin oldu? Esas olan bu sorulara doğru cevabı verebilmektir. 24 Nisan Ermeni diasporasına göre “soykırım”ın başlangıç tarihidir. Biz bu tarihi kabul etsek bile, bize göre meselenin özü soykırım değil bir tedbir almanın sonucudur.
24 Nisan tedbirlerinin sebebi, o tarihten beş ay önce dünya savaşına girmiş olan Osmanlı İmparatorluğu’nun özellikle doğu vilayetlerinde önceden zaten var olan ve devam eden Ermeni ayaklanmasının daha da yayılması ve kanlı bir hal almış olmasıydı. Olayları ilk başlatan taraf Ermeniler olmuştur. Ermeni diasporası 1919 yılından beri bolca yalan üreterek propaganda yapmak suretiyle meseleyi dünyanın gündemine sokmuştur.
1915 tarihi, Ermeniler ve Türkler açısından acısı yüksek bir tarihtir. Kayıplar, öldürmeler iki taraflıdır. Van, Ermenilerin eline geçmiş ve isyan hızla, daha geniş şekilde diğer vilayetlere sıçramıştır. Müslüman halk katliama uğruyor, Ermeni komiteleri ayaklanmanın genişlemesi ve Rus ordusunun ilerlemesi için her türlü katliamı yapıyordu. Amaç Rus ordusunun ilerlemesini sağlamak ve kendilerinin bağımsız bir ülke olmasını temin etmekti. Neticede Ermenistan 1918 yılında bağımsız bir devlet oldu.
Osmanlı hükümeti, isyana karşı 24 Nisan 1915 öncesinde de çeşitli tedbirler almış ama bu tedbirlerin bir faydası görülmemişti. 24 Nisan 1915’te giderek artan Ermeni olaylarının önlenebilmesi için, Dahiliye Nazırı Talat Bey( iki yıl sonra Talat Paşa olacaktır) bazı valiliklere ve mutasarrıflıklara gönderdiği talimatla sert tedbirlerin alınmasını istemiştir. Tehcirin dayanağı olan kanun ise 1915 yılının 27 Mayıs’ında çıkarılmıştır.
Bu topraklarda bin yıla yakın beraber yaşayan Müslüman ve Ermeniler arasında geçmişte herhangi bir çatışmanın yaşandığına dair bir iddia olmamıştır. 1915 yılında yaşanan karşılıklı öldürmeler hiçbir şekilde soykırım değildir. Osmanlı’nın savaş içinde olduğu dönemlerde birincisi 1877-78 yıllarında Ermeniler başta Rusya olmak üzere birçok batılı devlet tarafından Osmanlı’ya karşı ayaklandırılmıştır. (Devamı yarın)