Bursa Hakimiyet

Ermeni meselesi (2)

Bundan yüz yıl önce, Birinci Dünya Harbi’nde vuku bulan tehcir olayları bugün karşımıza “soykırım” olarak çıkarılıyor. 
Bu durum tamamen siyasi bir durumdur. Geçmişte Osmanlı İmparatorluğu’nu yıkan emperyal güçler, bugün de Türkiye’yi güçsüz tutmak için “soykırım” diye niteledikleri Ermeni meselesini karşımıza koymak çabası içindeler.
Savaş halinde olan Osmanlı Devleti bin yıldır beraber yaşadığı kendi vatandaşı Ermenileri neden tehcir etmek zorunda kaldı? 
İstanbul, İzmir ve diğer batı illerinde yaşayan Ermeniler değil de Doğu Anadolu illerinde yaşayan Ermenilerin tahcir edilmesinin sebebi neydi? Karşılıklı öldürmelerin “soykırım” olduğunu kim nasıl izah edebilir? Katliamı kim başlattı? Bu sorular önemli ve cevapları arşivlerde mevcut. 1915 yılına gelmeden ne oldu:
Osmanlı İmparatorluğu XIX. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren ayrılıkçı hareketlerle karşı karşıya kalmıştır. Sırp, Romen, Yunan ve Bulgar azınlıklar tarafından başlatılan eylemlere kısa zamanda Ermeniler de katılmıştır. 
1877-1878 Osmanlı Rus savaşı ile birlikte Ermenilerin kurdukları Hınçak ve Taşnak Komiteleri öncülüğünde savaşı Kafkasya cephesinde Rus ordularına yardım ederken Balkan cephesinde ise Bulgar isyancılarla işbirliğine girmişlerdir.
Bu derneklerden Hınçak Komitesi (Çan Sesi örgütü) Kafkasyalı Ermenilerden Avedis Nazarbekiyan liderliğinde eşi Moro Hacariyan ve bazı öğrencileri tarafından 1887 yılında İsviçre’de kurulmuştur. Bu komitenin yönetiminde ve üyeleri arasında birçok Rusyalı Ermeni       vardır. 
Amaçları Osmanlı Devleti sınırları içinde bağımsız bir  Ermenistan Devleti kurmak ve daha sonra Rus ve İran Ermenistan’ı ile birleşik Büyük Ermenistan’ı yaratmaktır. Bu programa göre; hedeflenen amaca ulaşmanın tek çaresi ihtilal idi. Zor kullanarak, Doğu Anadolu’daki Ermenileri isyana teşvik ederek, batılı devletleri Osmanlı’ya karşı savaş açmaya ikna etmekti. Ermeni halkının duygularını harekete geçirmek için tahrik ve teröre ihtiyaç vardı. Hınçak Komitesi daha sonra adresini Londra’ya taşıdı.
Taşnak Komitesi’nin programında da isyan yoluyla Türkiye Ermenistan’ına siyasi ve ekonomik özgürlükler sağlamak vardı.     Komitenin 1892 yılında yapılan     genel kurulunda kararlaştırılan programın 8’inci metodu, Hükümetin yöneticilerini terörize etmektir. 11’inci metodu ise hükümet kuruluşlarını tahrip ederek, yağmalamaktı. Anadolu’da 1890 tarihinden itibaren Ermeni isyanları başlamış oldu, ve artık gerisi gelecekti. Çeşitli şehir, kasaba ve köylerdeki isyanlar  Van isyanı ile 1906 yılında sona erdi. 1915’e daha birkaç yıl var.