Bursa Hakimiyet

Fethi Bey’e mektup

Fethi Bey, ,yeni bir fırka(parti) kurmak istediğini Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya bir mektupla bildirir. Gazi bu mektuba yine mektupla cevap verir.
“Aziz Fethi Beyefendi, 9.8.930 tarihli mektubunuzu aldım ve dikkatle okudum. Kendimi mütalaalarınıza ve suallerinize Reisicumhur ve Cumhuriyet Halk Fırkasının Umumi Genel Reisi olarak iki sıfatla muhatap gördüm. 
Malumdur ki resmi vazifem dolayısıyla ben bugün Cumhuriyet Halk Fırkasının Umumi Reisliğini fiilen ifa etmekteyim. Fiili riyaset, İsmet Paşa tarafından ifa olunmaktadır. Reisicumhurluk vazifesinin hitamında bizzat teşkil ettiğim Cumhuriyet Halk Fırkası Reisliğini fiilen ifa edeceğim tabidir.
Hükümetin icraatına müteallik olarak serdeylediğiniz noktayı nazarların zamanında mevzuu bahsoldukça cevaplarını vermek hükümete ait olacaktır.
Bu suretle hakikatlerin daha açık meydana çıkacağına şüphe yoktur. Büyük Millet Meclisi’nde ve millet muvacehesinde, millet işlerinin serbest münakaşası ve hüsnü niyet sahibi zatların ve fırkaların içtihatlarını ortaya koyarak, milletin ali menfaatlerini aramaları, benim gençliğimden beri açık ve taraftar olduğum bir sistemdir.
Reisicumhur olmayarak yalnız fiilen Cumhuriyet Halk Fırkası Reisi bile bulunsaydım fırka programını ve icraatını tenkit eden ve insani ve siyasi ahlakından emin olduğum sizin gibi bir zatın mütalaalarını dikkat ve muhabbetle dinlerdim ve istifadeli bulurdu.
Memnuniyetle tekrar görüyorum ki, laik cumhuriyet esasında beraberiz. Zaten benim siyasi hayatla bir taraflı olarak daime aradığım ve arayacağım temel budur. 
Binaenaleyh, Büyük mecliste aynı temele istinat eden yeni bir fırkanın faaliyete geçerek millet işlerini serbest münakaşa etmesini cumhuriyetin esaslarından sayarım. Bu itibarla, nokta-i nazarlarımızı takip için siyasi mücadeleye girmenizi bittabi hüsnü telakki ederim.
Reisicumhur bulunduğum müddetçe, Reisicumhurluğun uhdeme tevdi eylediği yüksek ve kanuni vazifeleri, hükümette olan ve olmayan fırkalara karşı adilane ve bitarafhane ifa edeceğime ve laik cumhuriyet esası dahilinde fırkanızın her nevi siyasi faaliyet cereyanlarının bir maniaya uğramayacağına emniyet edebilirsiniz efendim.        
Reisicumhur- Gazi Mustafa Paşa