Bursa Hakimiyet

İslamofobi’nin tarihçesi

Avrupa fikrinin güçlendirilmesi ortaçağda Avrupa kimliğinin oluşumu ile ilgilidir. Müslüman Doğu’ya karşı Avrupalıların oluşturdukları Haçlı Seferleri Batı’nın makus talihini güzel bir geleceğe dönüştürmeyi başaramayınca, Hıristiyan Batı olarak Avrupa kimliği, düşmanlığını İslam’a odakladı. Fakat kültürel olarak Avrupa fikri, Avrupa’nın merkezini Akdeniz’den Baltık Denizi’ne kaydıran kutsal Roma İmparatorluğu’nun kuruluşu, Avrupa fikriyle uygarlığın koruyucusu olarak kendine meşruiyet alanı yaratmaya çalışan Kutsal Roma İmparatorluğu arasında uzunca bir süre devam edecek bir gerginliğin doğmasına yol açtı. Modern Batı Avrupa İmparatorluğun kurallarını geniş topraklara hakim  kılmadaki başarısızlığının bir sonucu olarak görülebilir.
15.yüzyılın sonuna kadar Avrupa fikri, temel anlamda coğrafi bir ifadeydi ve Batı’daki en baskın kimlik sistemi olan Hıristiyan dünyanın güdümü altındaydı. Batı olarak Avrupa fikri,”keşifler” çağındaki fetihler sayesinde güçlendirilmeye çalışıldı. Daha sonraları Avrupa, Hıristiyan dünyasıyla birlikteliğinden hızlı bir biçimde uzaklaşmaya  ve özerk bir söylem oluşturmaya başladı.
İstanbul’un Türkler tarafından 1453’te fethedilmesi ve 1492’den sonra Batı Avrupa güçlerinin kolonyal genişlemesinin sonucunda, 17. yüzyılın sonuna kadar tam olarak Avrupa kimliğini oluşturamasa da Avrupa fikri, özgül anlamda Avrupa değerleri olarak kabul görecek bir sistemle bağlantı içerisine girdi. 
Böylece Avrupalı olmayan güçlerle yüzleşme, Osmanlı yayılmasına karşı gösterilen direnç, Avrupa fikrini özgül anlamda bir Avrupa kimliğinin kurgulanmasında da odak haline getirildi.
Doğu’daki ilerlemenin bir süreliğine kesilmesiyle birlikte, deniz ötesi topraklar, Avrupa’nın yayılması emelleri için bir imkan yarattı. Keşifler çağı, Haçlı Seferi zihniyetinin yeniden hortlaması şeklinde tezahür etti ama bir farkla: 
Bu hareket bu defa Batı’yla bağlantılıydı ve yeni  mutlakiyetçi rejimlerin ve Karşı Reformcu Roma Katolikliği’nin bir ürünüydü. Bu değişim ile birlikte yeni bir şey doğmaktaydı: “Avrupalı”…Yeni dünyanın kazanımı, Batı’nın Müslüman Doğu karşısında bozguna uğradığı dönemlere nazaran, Avrupa üstünlüğü duygusunu büyük ölçüde güçlendirdi. Ve eski dünya Avrupa, yeni dünyanın kültürel dayanağı oldu. Avrupa uygarlığı miti böylece ilk meyvesini verdi. Avrupa birleşmesi icat edilmiş bir birlikteliktir. (Gerard Delanty-Adres yay.)
Günümüze göre geçmişteki mücadeleler bölgeseldi. Günümüzde rekabet alanı küresel bir büyüklükte olmaktadır. İslamofobi’ye tarihsel bir bakışın sonucunda günümüzün İslamofobi söylemi tamamen bir aldatmacadır. İslamofobi söyleminin arka planında esasen İslam düşmanlığı yatmaktadır. Bunu böyle bilmek lazım.