Bursa Hakimiyet

Osmanlı nasıl yıkıldı?

Türk tarihinde yenileşme adıyla anılan çalışmalar genellikle III.Selim ile birlikte anılır. III. Selim, Fransa ve İsveç’ten subaylar ve mühendisler getirtmiş, bahriyehane ve hendesehanenin geliştirilmesi için yeni programlar hazırlamıştı. Nizam-ı Cedit adını verdiği askeri teşkilat Avrupa orduları tarzında olacaktı. Bu nedenle gemi inşası ve yeni topların dökümü yanında fen ve matematik bilimlerinin eğitimini başlatmıştı.
III.Selim’in yapmak istediği ıslahatlar imparatorluğu yeniden diriltmek içindi. Ama içeride ve dışarıda bu ıslahatları engellemek isteyenler çıktı ve var güçleriyle çalışyorlar, her daim pusuda bekliyorlardı. Avrupalı güçler hep birlikte harekete geçtiler. Ruslar sınır boylarında işgallere başladılar. Aynı şekilde İngiliz donanması Boğazları tehdit ediyordu. Napolyon’un ordusu da Mısır’ı işgal etmiştir. Arabistan’da Vahhabi isyanı başlamış, Mekke ve Medine’yi yağmalayan Suud b. Abdülaziz, Ravza-i Mutahhara’da bulunan kıymetli hediyeleri memleketine götürmüştür.
Nizam-ı Cedit’in kurulması Yeniçeri Ocağı’nı telaşlandırmıştı. Yenilikçi geçinen devlet ricali Boğaz’da sefahat içindeydi. Düzenledikleri sazlı sözlü mehtap alemlerine padişahı da götürüyorlar, böylece de isyan hazırlıklarını padişahtan saklıyorlardı.
İstanbul sosyetesinin ve modernist geçinen züppeleri Fransız türü bir laiklik anlayışını hayata geçirip dini reddetmek istemeleri, âlimler sınıfını Saray’ın aleyhine döndürmüştü. Bütün bunlar olurken pusuda bekleyen İngiliz, Fransız ve Rus ajanlar Kabakçı isyanını teezgahladılar.
III.Selim öldürülmüştü. Yerine II.Mahmut geçti. İmparatorluğu yeniden güçlendirmek neredeyse imkansızdı. İsyanlar ardı ardına geliyordu. Bu yetmezmiş gibi, 1809-1812 yılları arasında Rus harbi ağır kayıplarla neticelendi.
Sırp isyanı, Yanya Valisi Tepedelenli  Ali Paşa’nın isyanı, Mısır Valisi Mehmet Ali Paşanın isyanı ard arda geldi. II.Mahmut, 1826 yılında Yeniçeri Ocağını kaldırdı. Asahir-İ Mansure-i Muhammediye ismiyle Avrupa tarzında yeni bir askeri teşkilat kurdu. Batılı devletler bütün gelişmeleri yakından izliyordu. Önce Mora ve Girit adalarında yaşayan Rumlar isyana teşvik edildiler. 1877’de İngiltere ve Rusya, Yunanistan’nın  Osmanlı devletine bir miktar vergi vermesinin karşılığında, Osmanlı devletinin himayesinde özerk bir devlet olmasını istediler. Aynı günlerde üçlü ittifaka ait(Fransa-Rusya-İngiltere) donanmaları Osmanlı devletini zorlamak için Navarin Limanı’nda bulunan Osmanlı donanmasını yaktı. Ardından Navari’nde yakılan donanma için Osmanlı devleti tazminat istedi. Bunu bahane eden Rusya, Osmanlı devletine savaş açtı. Balkanlar’ı aşan Rusya, batıda Edirne, doğuda Erzurum’a kadar ilerledi.