Bursa Hakimiyet

Suriye’nin yakın tarihi(2)

24 Temmuz 1922 tarihinde Milletler Cemiyeti tarafından onaylanan Fransa’nın işgali sonucunda Şam, Halep ve Alevi bölgesinden oluşan bir federasyon kuruldu.  Yüksek Komiser General Waygand, 1924 yazında Alevileri bu federasyondan ayırdıktan sonra, 5 Aralık 1924’te ise Şam ve Halep birleştirildi.
Ekim 1921’de Ankara anlaşması yapılırken İskenderun Sancağı Türkiye sınırları dışında kalmıştı. 1921 yılında İskenderun özerk sancağı Halep’e bağlı kalarak Suriye ile birlikte Fransız mandası altına girdi. 
Dürzi lideri Sultan Atrash, Eylül 1925’te Fransızlara karşı ayaklandı. 19 Ekim 1925’te Şam Fransızların top ve uçak destekli saldırılarına maruz kaldı. Irak’ın 1930 Bağımsızlık anlaşmasından sonra 3 Ekim 1932’de Milletler Cemiyeti’ne üye olması, Suriye’deki liderleri motive etmekteydi.
Suriye’de 1936’da ülke çapında genel grev başlamıştı. Suriye’deki halk cephesinin direnişi İtalya ve Almanya’nın Ortadoğu’daki dengeleri tehdit etmesi ve Mısır’daki gelişmeler, Fransa’nın tutumunu değiştirmesini icbar etti. 
Fransa ile imzalanacak bir anlaşma karşısında Suriye ile birleştirilme ihtimalini değerlendiren Aleviler, bu konuda ikiye ayrılmıştı. 25 Şubat 1936 tarihinde Tartus’ta bir Alevi kongresi toplandı.Bu kongrede iki eğilim çıktı. Bir grup Suriye ile birleşmeyi savunurken, diğer grup mevcut durumun korunmasını ve Fransız koruması altında tam bağımsızlığın elde edilmesini savunmuştu.
Temmuz 1936’da taslak bir anlaşma imzalandı. Buna göre Irak ve İngiltere arasında 1930 yılında imzalanan anlaşmaya benziyordu. Lübnan Suriye’nin dışında kalmak şartıyla Suriye’ye bağımsızlık verilecekti.
Suriye ila Fransa arasında 1936 yılında bağımsızlık anlaşması yapılınca Türkiye Hatay sorununu gündeme getirmişti. Ocak 1937’den Mayıs 1938’e kadar Fransa ile Türkiye arasında bu sorunla ilgili olarak en az dört toplantı yapıldı.
 Temmuz 1938’de Ankara’da Türkiye ile Fransa arasında bir dostluk anlaşması imzalandı. Bu gelişmelerden sonra iki devletin ortak gözetimi altında Hatay Meclisi’nin 22 Temmuz 1 Ağustos 1938 tarihleri arasında seçimler yapıldı. Türklerin büyük çoğunluk sağladığı Meclis 2 Eylül 1938’de ilk toplantısını yaptı ve bağımsız Sancak’a Hatay Cumhuriyeti adını verdi, daha sonra Türkiye’ye katılma kararı aldı.