Bursa Hakimiyet

Türkiye- Ermenistan ilişkileri

Türkiye, Ermenistan’ı Azerbaycan ve Gürcistan’la birlikte bir ayırım gözetmeksizin aynı günde, 16 Aralık 1991’de, tanımış bunun ardından ekonomik güçlüklerle karşılaşan bu ülkeye insani yardımda bulunmuştur. Ancak, Ermeni- Azeri Savaşı üzerine bu ülkeye olan sınırını kapatıp ona karşı “mesafeli” bir siyaset izlemeye başlamıştır.
Türkiye, 1994’ten sonra da, Ermenistan’ın işgal ettiği Azeri topraklarını boşaltıp Azerbaycan’a iadesini her fırsatta tekrarlamış ve tekrar etmeye devam etmektedir. Zira Türkiye barışın buna bağlı olduğunu ısrarla vurgulamaktadır.
Öte yandan Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde; Ermenistan’ın, bağımsızlığına kavuştuktan sonra 23 Ağustos 1990 tarihli’ Bağımsızlık Bildirgesi’nde ve 5 Temmuz 1995 tarihinde kabul edilen Ermenistan Anayasası’nın 13. maddesinde, Doğu Anadolu’dan toprak talebine yer vermesi ve buna göre tutum ve davranışlarda bulunması ile başta Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa gibi ülkelerdeki Ermenilerin de girişimleriyle ortaya atılan, Osmanlı İmparatorluğu döneminde Birinci Dünya Savaşı’nın gelişimleri içerisinde meydana gelen 1915 Ermeni olaylarının, sözde’ soykırım’ olduğu iddiası ve bunun Türkiye’nin aleyhinde uluslararası ilişkilerde kullanılmak üzere çeşitli girişimlerde bulunulması, önemli rol oynamıştır.
15 Kasım 2000’de, Avrupa Parlamentosu aldığı kararla 1915 Ermeni olaylarını sözde “ Ermeni Soykırımı” olarak Türkiye’nin kabul etmesini istemiştir. Öte yandan bu iddiayı, 17 Kasım 2000’de İtalya Parlamentosu, 29 Mayıs 1998’de Fransız Ulusal Meclisi 7 Mayıs 2000’de Fransız Senatosu ve Ocak 2001’de ( 29 Ocak 2001) usul gereği yeniden Fransa Ulusal Meclisi, 30 Kasım 2001’de Slovakya kabul etmiştir. Bu arada aynı iddianın, değişik tarihlerde 25 eyaleti tarafından kabul edilmiş ABD’de Federal Hükümet, bir süreden beri 24 Nisan’ı “ Ermeni Anma Günü” olarak benimsemiştir. Aynı tarihlerde Ermenistan’daki yetkililer 13 Ekim 1921 tarihli Kars Antlaşmasının iptalini ve Nahcivan Kars ve Ardahan’ın Ermenistan’a verilmesi söylemlerini artırmışlardır.
Türkiye, Ermenistan’a olumlu davranış ve yaklaşımlarda bulunmuş, aralarındaki, aynı zamanda Türkiye’nin birçok ülkeyle olan ilişkilerini etkileyen, 1915 Ermeni olaylarını, görüşmelerle ve bilimsel olarak barışçı yollardan incelenmesini önermiştir. Nitekim Türkiye’nin girişimleri üzerine Türk ve Ermeni tarihçi, hukukçu ve psikologlarda oluşan “ Türkiye- Ermenistan Barış Komisyonu” kurulmuştur. Komisyon üçüncü toplantısını 9 Temmuz 2001 günü Cenevre’de yapmıştır.
2015 Ermeni soykırımı iddialarının 100. yılı olması hareketliliğe yol açacaktır. Türkiye’yi sıkıştırmak isteyenler bunu kullanacaklardır. Hep birlikte göreceğiz ki askıya alınmış bir mesele olarak kalacaktır.