İran, ABD’ye gönderdiği yanıtında çatışmaların durması, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve nükleer program için 30 günlük müzakere önerirken, nükleer tesislerin dağıtılmasını reddetti; Trump’tan sert açıklama geldi.
İran, ABD’nin savaşı sona erdirmeye yönelik sunduğu son çerçeve öneriye Pakistan üzerinden resmi yanıtını iletti.
Tahran’ın verdiği detaylı yanıtta, çatışmaların durdurulması, nükleer programın geleceği ve Hürmüz Boğazı’nın statüsü gibi kritik başlıklarda kendi şartlarını ortaya koyduğu bildirildi.
ABLUKA VE ÇATIŞMALARIN DURMASI ŞARTI
İran’ın yanıtında en dikkat çeken başlıklardan biri, ABD’nin İran gemileri ve limanlarına yönelik uyguladığı ablukanın kaldırılması talebi oldu. Tahran, öncelikle çatışmaların durdurulmasını ve ekonomik yaptırımların gevşetilmesini istiyor. Buna karşılık Hürmüz Boğazı’nın ticari geçişlere kademeli olarak açılabileceği ifade ediliyor.
NÜKLEER PROGRAMDA 30 GÜNLÜK MÜZAKERE TEKLİFİ
Wall Street Journal kaynaklı haberlere göre İran, nükleer program başlığının 30 günlük bir müzakere sürecine bırakılmasını önerdi. Tahran ayrıca yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun bir bölümünün seyreltilmesini, kalan kısmının ise üçüncü bir ülkeye transfer edilmesini gündeme getirdi.
Ancak İran, bu transfer için geri iade güvencesi talep ediyor. Anlaşmanın bozulması halinde uranyumun yeniden İran’a verilmesini istiyor.
NÜKLEER TESİSLERİN GELECEĞİ KRİTİK BAŞLIK
İran, ABD’nin nükleer altyapının tamamen dağıtılması yönündeki talebini kabul etmedi. Tahran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini geçici olarak askıya almaya hazır olduğunu belirtse de bunun uzun süreli bir moratoryum olmaması gerektiğini savundu.
WASHINGTON’DAN HENÜZ YANIT YOK
Beyaz Saray, İran’ın son teklifine ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. ABD’nin daha önce sunduğu çerçevenin 14 maddelik bir mutabakat taslağına dayandığı ve bir aylık müzakere sürecini içerdiği belirtiliyor.
TRUMP’TAN SERT MESAJLAR
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın yanıtı sonrası yaptığı açıklamada Tahran’a sert ifadeler yöneltti. İran’ın yıllardır ABD’yi oyaladığını savunan Trump, “Artık gülmeyecekler” ifadelerini kullandı.
HÜRMÜZ VE ULUSLARARASI GERGİNLİK
Hürmüz Boğazı üzerindeki gerilim de diplomatik sürecin önemli parçası olmaya devam ediyor. Fransa ve İngiltere’nin bölgedeki deniz trafiğine yönelik olası girişimleri gündemdeyken, İran bu tür askeri varlıklara sert karşılık verileceğini açıkladı.
KRİTİK ÜÇLÜ BAŞLIK: ABLUKA, HÜRMÜZ VE NÜKLEER PROGRAM
Son tabloya göre müzakerelerde üç ana başlık öne çıkıyor: ABD’nin uyguladığı ablukanın kaldırılması, Hürmüz Boğazı’nın ticari trafiğe açılması ve İran’ın nükleer programının geleceği.
Taraflar arasındaki görüş ayrılıklarının sürmesi, sürecin hem askeri gerilim hem de küresel enerji piyasaları açısından kritik bir eşikte olduğunu gösteriyor.