İran’ın kritik ismi Ali Laricani kimdir?

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani, İran’da ‘sakin, pragmatist ve kritik bir isim’ olarak görülüyor. Ancak, 67 yaşındaki siyasi 1 Mart’ta bu tonunu tamamen değiştirdi.

İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesinden sadece 24 saat sonra televizyona çıkarak bir mesaj yayınladıktan sonra sosyal medyada da bir paylaşım yaptı:

Amerika ve Siyonist İsrail rejimi, İran milletinin kalbini ateşe verdi. Onların kalplerini yakacağız. Siyonist suçluları ve arsız Amerikalıları yaptıklarından dolayı pişman edeceğiz.

İran’ın cesur askerleri ve büyük billeti, şeytani uluslararası zalimlere unutulmaz bir ders verecek.

Laricani’nin Hamaney’in ölümünden sonra üç kişilik geçiş konseyi ile birlikte önemli bir rol üstlenmesi bekleniyor.

Alman filozof Immanuel Kant üzerine kitaplar kaleme alan ve Batı ile nükleer müzakereler yürüten Laricani hakkında az bilinenler:

TİME ‘İRAN’IN KENNEDYLERİ’ DEMİŞTİ

3 Haziran 1958’de Irak’ın Necef kentinde doğan Laricani, aslen Amol’lu varlıklı ve nüfuzlu bir aileye mensup. 2009’da Time dergisi aileyi “İran’ın Kennedy’leri” olarak nitelendirmişti.

Babası Mirza Haşim Amoli tanınmış bir din alimiydi. Kardeşleri de yargı ve Uzmanlar Meclisi gibi, dini lideri seçme ve denetleme yetkisine sahip kurumlarda üst düzey görevler üstlendi.

Laricani’nin İran’daki devrim sonrası seçkinlerle bağları kişisel düzeyde de güçlü. 20 yaşında, İran İslam Cumhuriyeti’nin kurucusu Humeyni’nin yakın çevresinden olan Murtaza Mutahhari’nin kızı Feride Mutahhari ile evlendi.

Çocuklarının kariyerleri daha çeşitlilik gösterdi. Kızı Fatima Laricani, Tahran Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu ve uzmanlık eğitimini ABD’nin Ohio eyaletindeki Cleveland Devlet Üniversitesi’nde tamamladı.

MATEMATİKÇİ VE FİLOZOF

Pek çok İranlı siyasetçinin aksine yalnızca dini medrese eğitimi almayan Laricani, seküler akademik bir geçmişe de sahip.

1979’da Sharif Teknoloji Üniversite’sinden Matematik ve Bilgisayar Bilimleri lisans derecesi aldı. Ardından Tahran Üniversitesi’nde Batı felsefesi alanında yüksek lisans ve doktora yaptı, doktora tezini Kant üzerine yazdı.

1979 Devrimi’nin ardından 1980’lerin başında İran Devrim Muhafızları’na katıldı. Daha sonra hükümete geçerek, Cumhurbaşkanı Ali Ekber Haşimi Rafsancani döneminde 1994-1997 arasında Kültür Bakanı olarak görev yaptı.

1994’ten 2004’e kadar devlet televizyonu IRIB’in başkanlığını yürüttü. Reformistler, bu dönemde uyguladığı kısıtlayıcı politikaların İranlı gençleri yabancı medyaya yönelttiğini savunarak Laricani’yi eleştirdi.

2008-2020 yılları arasında üç dönem üst üste Meclis Başkanlığı yaptı ve iç-dış politikada önemli rol oynadı.

NÜKLEER DOSYA VE SİYASET

2005’te muhafazakar aday olarak cumhurbaşkanlığına aday oldu ancak ikinci tura kalamadı. Aynı yıl Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri ve baş nükleer müzakereci olarak atandı.

2007’de dönemin Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmadinejad ile nükleer politika konusunda görüş ayrılığı yaşayarak görevlerinden istifa etti.

2008’de Kum kentini temsilen Meclis’e girdi ve Meclis Başkanı seçildi. 2015’te İran ile dünya güçleri arasında imzalanan ve Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) olarak bilinen nükleer anlaşmanın Meclis’ten geçmesinde kilit rol oynadı.