Kamboçya’da keşfedilmemiş mağaralarda yeni canlı türleri bulundu

Keşifler, ülkenin batısındaki Battambang eyaletinde bulunan 60’tan fazla kireçtaşı mağarasının incelendiği bir biyolojik çeşitlilik araştırması sırasında yapıldı. Çalışma, Kamboçya Çevre Bakanlığı tarafından yürütüldü.

Araştırma kapsamında ekipler, kireçtaşı kayalıkları ve içlerinde saklı mağara sistemleriyle bilinen bölgedeki 10 farklı tepeyi inceledi. Uzmanlar, Kamboçya’daki bu karst oluşumlarının şimdiye kadar dünyada en az araştırılmış ekosistemlerden bazıları olduğunu belirtiyor. Araştırma ekibi, bu bölgeleri “her biri kendine özgü bitki ve hayvan türleri barındıran küçük habitat adaları” olarak tanımladı.

Rapora göre, insan faaliyetleri nedeniyle çevresi değişen bu alanlar zamanla birbirinden izole hale geldi ve birçok canlı türü yalnızca bu mağaralarda yaşamaya başladı.

Araştırmacılar Kasım 2023 ile Temmuz 2025 arasında dar kaya boşluklarından geçerek mağaralara ulaştı. Bazı tünellerin yalnızca emekleyerek ilerlenebilecek kadar dar olduğu belirtilirken, ekiplerin karanlık galerilerde el fenerleriyle ilerlediği bildirildi.

Nadir ve yeni türler

Araştırmacılar mağaralarda bir dizi yeni ve nadir tür tespit etti. Bunlar arasında henüz bilimsel olarak tam tanımlanmamış olan floresan turkuaz renkli bir çukur engerek yılanı, kamuflajlı yaprak parmaklı gekolar ve muhtemelen zehirli olan parlak renkli kırkayak türleri yer aldı.

Araştırmaya katılan La Sierra Üniversitesi biyoloji profesörü Lee Grismer, karst alanlarının “doğanın aynı deneyi tekrar tekrar yaptığı küçük laboratuvarlar gibi” olduğunu söyledi.

Grismer, bu izole koşulların bazen yalnızca tek bir mağarada yaşayan türlerin ortaya çıkmasına yol açtığını belirtti.

Mağaralarda ayrıca dünyanın en uzun yılanı olan ağsı piton, parlak yeşil renkli uçan yılan, ağaç kurbağaları ve bölgede yaygın görülen agamid kertenkeleleri de kaydedildi.

Koruma çağrısı

Araştırma sadece yeni türleri tespit etmeyi değil, aynı zamanda bu ekosistemlerin korunması gerektiğine dikkat çekmeyi amaçladı.

Açıklamaya göre karst habitatları dünyada en az korunan ekosistemler arasında yer alıyor ve yalnızca yüzde 1’i yasal koruma altında bulunuyor.

Uzmanlar, bu alanların çimento üretimi için yapılan taş ocakları, kontrolsüz turizm, orman yangınları, ağaç kesimi ve avcılık gibi faaliyetler nedeniyle tehdit altında olduğunu belirtiyor.

Araştırmaya katılan biyolojik çeşitlilik koordinatörü Sothearen Thi, “Bu tepelerden biri yok edildiğinde bazı türler tamamen yok olma riskiyle karşı karşıya kalıyor. Birçok tür keşfedilmeden ortadan kaybolabilir” diye konuştu.