Trump'ın son hamlesi de işe yaramadı: Fiyatlar düşmüyor

Petrol fiyatları bu hafta 2022’den bu yana görülen en yüksek seviyelere yakın işlem gördü. ABD yönetiminin, denizde mahsur kalan yaptırımlı Rus petrolünün teslimat ve satışına geçici olarak izin vermesi ise piyasada beklenen etkiyi yaratmadı.

Trump yönetiminin aldığı karar, İran’a yönelik saldırılar sonrası hızla yükselen fiyat baskısını bir nebze olsun hafifletmeyi amaçlıyordu. Ancak görünen o ki piyasalar bu adımı yeterli bulmadı. Çünkü enerji arzı tarafındaki asıl sorun, çok daha büyük.

GEÇİCİ LİSANS YALNIZCA YOLDAKİ PETROLÜ KAPSIYOR

ABD Hazine Bakanlığı’nın internet sitesinde yayımlanan lisansa göre uygulama, yalnızca 12 Mart itibarıyla gemilere yüklenmiş Rus ham petrolü ve petrol ürünlerini kapsıyor. Bu sevkiyatlara 11 Nisan’a kadar izin veriliyor.

Hazine Bakanı Scott Bessent de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, mevcut arzın küresel ölçekte daha geniş bir alana ulaşmasını sağlamak için geçici yetkilendirme verildiğini söyledi. Bessent, bunun dar kapsamlı ve kısa vadeli bir adım olduğunu vurguladı. Ayrıca bu uygulamanın, Rus hükümetine kayda değer bir mali fayda sağlamayacağını savundu. Çünkü Moskova’nın enerji gelirlerinin büyük kısmı, çıkarım aşamasında alınan vergilerden geliyor.

FİYATLAR GERİ ÇEKİLDİ AMA YÜKSEK KALDI

Brent petrol, cuma günü yüzde 1,3 düşüşle varil başına 99 doların biraz üzerine indi. Yine de bu seviye oldukça yüksek. Perşembe günü 100,46 dolardan kapanan Brent, 2022’den bu yana en yüksek kapanış seviyesine ulaşmıştı.

ABD ham petrolü WTI ise yüzde 2 gerileyerek 93,70 dolardan işlem gördü.

Yani fiyatlarda küçük bir gevşeme var, evet. Ama piyasa genel resmi değiştirecek kadar rahatlamış değil.

ASIL BASKI HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAN GELİYOR

Petrol fiyatlarındaki yükselişin temel nedeni, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmış olması. İran’ın kıyısında yer alan bu dar geçit, normal şartlarda dünyanın petrol arzının beşte birinin geçtiği kritik bir hat.

Jefferies ekonomisti Mohit Kumar, Rusya’nın günde yaklaşık 10 milyon varil petrol ürettiğini hatırlatırken, boğazdaki tıkanmanın günlük 13 ila 14 milyon varillik petrol akışını etkilediğine dikkat çekti. Üstelik buna bölgedeki petrol ve gaz tesislerinin kapanmasının etkisi dahil değil.

Kumar’a göre Rusya zaten Asya ülkelerine ihracat yapıyordu. Bu nedenle ABD’nin yaptırımları kısmen gevşetmesinin küresel arzı ne ölçüde artıracağı çok da net değil. Açıkçası piyasa da aynı noktaya bakıyor.

WASHİNGTON BİR YANDAN BASKI YAPIYOR, BİR YANDAN KAPI ARALIYOR

ABD’nin Rus petrolüne yönelik geçici esneklik kararı, daha önce Moskova’nın Ukrayna savaşını finanse eden gelir akışını kesmek için Rus enerji şirketlerine baskı kurduğu bir dönemin ardından geldi.

Ancak küresel arz üzerindeki tehdit sürüyor. İran, kendi enerji altyapısına yönelik herhangi bir saldırıya karşılık olarak Orta Doğu’nun petrol ve doğal gaz kaynaklarını “ateşe vereceği” uyarısında bulundu.

CNN’in aktardığına göre ABD’li ulusal güvenlik yetkilileri, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma konusundaki kararlılığını ve bunun küresel enerji krizine dönüşme riskini ciddi biçimde hafife aldı. Şimdi ise Washington, ekonomik sonuçları sınırlamak için hızlı adımlar atmaya çalışıyor.

BÖLGEDE SALDIRILAR ARTTI

Son iki haftada Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ve Umman Körfezi çevresinde en az 16 petrol tankeri, kargo gemisi ve başka deniz aracına saldırı düzenlendi. Bu bilgiyi, deniz trafiğini izleyen UKMTO paylaştı.

İran’ın boğaza mayın döşediği de bildiriliyor. ABD ordusu ise hafta başında bölgede 16 mayın döşeme gemisini batırdığını açıkladı.

Tüm bu tabloya rağmen ABD Başkanı Donald Trump, Fox News’e verdiği röportajda Hürmüz Boğazı’ndaki tanker mürettebatının “biraz cesaret göstermesi” gerektiğini söyledi. Trump, “Korkacak hiçbir şey yok” ifadesini kullandı.

“PUTİN’E BEKLENMEDİK KAZANÇ”

ABD’de bu karar siyasi tartışmayı da beraberinde getirdi. New Hampshire Senatörü ve Senato Dış İlişkiler Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Jeanne Shaheen, sosyal medya üzerinden kararı sert sözlerle eleştirdi.

Shaheen, Putin’in İran’a Orta Doğu’da Amerikalıları hedef alma konusunda yardım ettiğini öne sürerek, ABD başkanının bu adımla Kremlin’in savaş kasasını doldurduğunu söyledi. Ayrıca kötü planlanmış savaşın, Amerikalı aileler daha yüksek fiyatlarla karşı karşıya kalırken Putin’e beklenmedik bir kazanç sağladığını savundu.

CNN daha önce de ABD’nin, denizde mahsur kalan Rus petrolünü satın alabilmeleri için Hindistan’daki rafinerilere 30 günlük muafiyet verdiğini bildirmişti. Bessent o dönemde bu adımın, petrol akışının küresel pazarda sürmesini sağlamak amacıyla atıldığını söylemişti.

KRİZ DERİNLEŞİRSE TAHMİNLER DAHA DA BOZULACAK

Enerji arzındaki tarihi düzeydeki aksama sürerken ülkeler de ekonomik etkiyi sınırlamak için peş peşe önlemler alıyor. Tüketimi azaltma, akaryakıt fiyatlarına tavan uygulama ve acil petrol rezervlerini devreye sokma bunlardan bazıları.

Analistler, ekonomistler ve trader’lar ise tek bir noktada birleşiyor: Savaş kısa sürede sona erse bile Hürmüz Boğazı’nın hemen yeniden açılması garanti değil.

Goldman Sachs da cuma günü Brent petrol için bu yılki fiyat tahminini yüzde 20 yukarı revize etti. Banka, Hürmüz Boğazı’ndaki aksamanın üç hafta sürmesi halinde mart ayında Brent’in 100 dolar, nisan ayında ise 85 dolar olacağını öngörüyor.

Ama boğazın kapalı kalma süresi iki aya çıkarsa tablo daha sertleşiyor. Bu durumda banka, yıl sonu tahminini varil başına 71 dolardan 93 dolara yükseltiyor. Yani mesele sadece bugünün fiyatı değil; piyasa biraz da önündeki riski satın alıyor.