Anayasa Mahkemesi'nden kişisel veriler için kritik iptal

Anayasa Mahkemesi (AYM), bir suça ilişkin olarak elde edilen genetik inceleme sonuçlarının belirli şartlar altında saklanmasını öngören düzenlemenin, kişisel verilerin korunması hakkı adına yeterli güvenceleri içermediği gerekçesiyle iptaline karar verdi.

Resmi Gazete'de yer alan karara göre, İstanbul Anadolu 90. Asliye Ceza Mahkemesi, "hırsızlık, mala zarar verme ve konut dokunulmazlığını ihlal etme" suçlarından açılan bir davada, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 5353 sayılı Kanun ile değiştirilen 80. maddesinin 2 numaralı fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürerek ve iptali için AYM'ye başvurdu.

İptal isteminde, düzenlemede bir suça ilişkin olarak elde edilen genetik inceleme sonuçlarının saklanmasına belli durumlarda imkan tanındığı ancak kişisel verilerin korunması adına yeterli güvenceleri içermediği ifade edildi.

Yüksek Mahkeme, incelemesi sonucu söz konusu düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline, iptal hükmünün de 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.

KARARIN GEREKÇESİNDEN

AYM'nin kararında, düzenlemenin, ceza soruşturması ya da kovuşturması sırasında elde edilen kişisel veri niteliğindeki genetik inceleme sonuçlarının saklanmasına belli durumlarda imkan tanıdığı, bunun kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sınırlama getirdiği ifade edildi.

Anayasa'nın 13. ve 20. maddeleri uyarınca bir hakka sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği belirtilen kararda, ayrıca keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir nitelikte olması, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine de uygun olması gerektiği vurgulandı.

Genetik verilerin "özel nitelikli kişisel veriler" olduğu, kişiler üzerinde ortaya çıkaracağı sonuçların ağırlığı ve kişiler hakkında ayrımcı uygulamalara yol açma tehlikesinin bulunduğu aktarılan kararda, "Bu nedenle genetik veriler işlenirken kişisel verilerin korunmasına ilişkin güvencelerin daha katı uygulanması gerekir." hükmüne yer verildi.

GÜVENCELERDE BELİRSİZLİK

Kararda, genetik verilerin suç fiillerinin açıklığa kavuşturulması ve suçun faillerinin tespiti adına saklanmasının öngörüldüğü ancak verilerin amacına uygun bir şekilde saklanması, sonraki soruşturma ve kovuşturmalarda kullanılmaması, kullanılacaksa bunun hangi şartlarda gerçekleşeceği hususlarında güvenceler içermediği bildirildi.

Saklanan genetik verilerin beraat, kovuşturmaya yer olmadığı kararları verilmesi halinde yok edileceğinin düzenlemede yer aldığı belirtilen kararda, bu kararların verilinceye kadarki sürede verilerin nasıl saklanacağı ile mahkumiyet, davanın reddi veya düşmesi gibi durumlarda verilerin nasıl silineceği hususlarında ise belirsizlik içerdiği anlatıldı.

Mevcut haliyle düzenlemenin, yeterli güvenceler ve temel ilkeler öngörülmeksizin kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sınırlama getirdiği belirtilen kararda, kanunilik şartını sağlamadığı ve Anayasa'ya aykırı olduğu ifade edildi.