Yabancıya satışta ekspertiz karmaşası sürüyor: 1.8 milyar liralık 'değer' kaybı
Yabancıya satışta otomatik değerleme firması atayan düzenleme sonrasında hileli işlemlerin önüne geçilirken, sektörde yaşanan fiyat karmaşası devam ediyor. Son bir ayda yabancıya gayrimenkul satışında 1.8 milyar liralık iptal yaşandı. Uygulamanın yeniden düzenlenmesi için çözüm görüşmeleri sürüyor.
EKONOMİ , 28 Ekim 2021 Perşembe, 08:45
Yabancıya satışta ekspertiz karmaşası sürüyor: 1.8 milyar liralık 'değer' kaybı

Yabancıların Türkiye'den mülk edinerek vatandaşlık alabilmesi için 250 bin dolarlık (yaklaşık 2.4 milyon lira) yatırım yapması gerekiyor. Daha düşük bedelli konutları 250 bin dolar gibi gösterip hileli bir şekilde vatandaşlık verildiği şikayetleri üzerine değerleme firmalarını otomatik atayan bir düzenleme yapıldı. Düzenleme, kötü niyetli işlemleri engelledi ancak birçok ekspertiz raporunun konutların satış değerinin yüzde 30-40 altında kalmasıyla iptaller tüm sektöre sıçradı.

FİRMA BAŞINA 18 MİLYON TL

Posta'da Meltem Kara Söyleyenoğlu'nun haberine göre, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün 'Yabancıların Taraf Olduğu İşlemlerde Düzenlenecek Değerleme Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar' genelgesi kapsamında 20 Eylül 2021'de devreye giren düzenleme ile değerleme uzmanı artık TADEBİS-WEB TAPU sistemi üzerinden otomatik olarak atanıyor. Gayrimenkul Yurt Dışı Tanıtım Derneği (GİGDER) yaptırdığı çalışmada, üyelerinin 15 günde 478 milyon lira kaybı olduğunu, firma başına kaybın 18 milyon lirayı geçtiğini açıkladı.

İTİBAR SORUNU YAŞANIYOR

GİGDER Başkanı Faruk Akbal, üyelerinin yabancıya satışın yüzde 25'ini gerçekleştirdiğini belirterek, "478 milyon liralık kaybın tüm sektöre yansımasının tümevarımla 1.8 milyar lirayı bulduğunu görüyoruz" diye konuştu. Teminat amaçlı hazırlanan raporlardaki değer ile gayrimenkulün piyasa fiyatı arasında yüzde 30 ile 45'e kadar varan değer farkı olduğunu ifade eden Akbal, "Yabancıların güveninin kırılması, maddi zararın boyutunu yükseltmekle kalmadı, itibar kaybına da neden oldu" dedi.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ SUNULDU

Sektör temsilileri, geçtiğimiz günlerde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nde bir araya gelip bir komisyon kurulmasını kararlaştırmıştı. GİGDER olarak hileli raporların engellenmesi adına yeni çözümler geliştirdiklerini, bunları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na aktardıklarını kaydeden Akbal, "Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum ile görüşmemiz olumlu geçti" dedi. Akbal, çözüm önerilerini şöyle anlattı:

Piyasadaki hileli satış fiyatlarını tespit edebilmek için ilk olarak değerleme şirketleri, ana tedarikçi olan satış ofislerinin fiyatlarını esas alabilir. Firmalardan satış sözleşmelerini talep edebilir ve bu değerleri referans alabilir.

İkinci çözüm ise alıcıların ödeme yaptıkları tutarlar Bakanlığın belirleyeceği 'bağımsız denetim kuruluşlarınca' saptanarak yanıltıcı uygulamaların önüne geçilebilir.

Böylece tüm sektör topyekun zarara uğramadan, işini yanlış yapanlar belirlenerek sistem dışı bırakılacağı denetim sistemi kurulabilir.

50 BİN HEDEFİ TUTMAYACAK

GİGDER üyelerinin yüzde 93.3'ünün otomatik değerleme uygulamasından sonra satışlarının olumsuz etkilediğini söyleyen Ömer Faruk Akbal, "Otomatik değerleme sisteminin yabancıya gayrimenkul satışlarına olan olumsuz etkileri, sektörde yılın son çeyreğiyle ilgili beklentilerde çekimserlik yarattı. Çözüm noktasında acil bir hamle yapılmazsa, sektörün yaşadığı zarar katlanarak önümüzdeki 2-3 ay içinde satışlar hızla düşecektir. Bu durumda yıl sonunda 50 bin adetlik satış hedefimizin tutması çok zor görünmekle birlikte önümüzdeki yıl 30 bin adetleri dahi yakalamakta zorlanırız" diye konuştu.

ORTALAMA TUTAR 196 BİN DOLAR

GİGDER, AGS Global işbirliğiyle gayrimenkul sektörünü ilk kez yabancıya konut satış endeksi 'GİGDEKS' ile tanıştırdı. GİGDEKS araştırması, 30 üye firmanın yabancıya satışlarını adet, ciro ve ortalama satış fiyatı bazında nabzını tutuyor. GİGDEKS verilerine göre;

Yabancıya ortalama konut satış fiyatı nisan-mayıs-haziran döneminde 194 bin 602 dolarken temmuz-ağustos-eylül döneminde 196 bin 37 dolara çıktı.

Kurdaki yükseliş, yabancıları peşin alıma yöneltti. Bir önceki çeyrekte kredi kullandırdığını belirtenlerin oranı yüzde 30 olurken, bu oran yüzde 10'a geriledi. Satışlarında kredi kullandırmadığını belirtenlerin oranı yüzde 90 gibi yüksek bir seviyeye ulaştı.

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR