Obezite beynin yaşlanmasını hızlandırıyor mu?

Bilim insanları uzun zamandır obezitenin demans ve Alzheimer hastalığı riskini artırdığını biliyordu. Ancak bu riskin beyinde nasıl geliştiği tam olarak bilinmiyordu.

Virginia Tech’te nörobilimci Profesör Timothy Jarome, obezitenin beyin yaşlanmasını hızlandırarak erken hafıza kaybına neden olup olmadığını araştırıyor.

Jarome, “Obezitenin hafızayı etkilediğini ve yaşlanmanın da hafızayı etkilediğini biliyoruz. Bilmediğimiz ise bunların beyinde aynı süreç tarafından tetiklenip tetiklenmediği” dedi.

Eğer iki durum aynı moleküler yolak üzerinden ilerliyorsa, bu bulgu hem hafıza kaybını yavaşlatacak hem de demans riskini azaltacak yeni tedavi hedefleri sunabilir.

Şaşırtıcı bulgular

Jarome’un ekibi daha önceki çalışmalarında, K63 polyubiquitination adı verilen moleküler bir sürecin hafıza kaybı arttıkça daha aktif hale geldiğini tespit etti. Bu süreç, öğrenme sırasında hafıza oluşumunu düzenliyor.

Genç beyinlerde K63 seviyesi öğrenme sırasında düşerek hafıza oluşumuna yardımcı olurken, yaşlı beyinlerde bu seviye yüksek kalıyor ve normale inemiyor. Araştırmacılar, hedefli gen düzenleme tekniğiyle K63 seviyesini düşürdüklerinde yaşlı farelerde hafızanın düzeldiğini gözlemledi.

Benzer bir durum, yüksek yağlı diyetle beslenen genç farelerde de görüldü. Bu farelerde K63 seviyesi çok daha yaşlı farelerle aynı düzeye çıkarken, hafıza testlerinde de kötü performans sergilediler.

Jarome, “Bizi şaşırtan şey, genç obez farelerde yaşlı beyinlerde gördüğümüz aynı değişiklikleri çok daha hızlı bir şekilde gözlemlememiz oldu. Bu da obezite kaynaklı hafıza kaybı ile yaşa bağlı hafıza kaybının aynı yolak üzerinden bağlantılı olabileceğini gösteriyor” dedi.

Yüksek yağlı diyet ve normal deneyi

Yeni çalışmada, fareler genç yetişkinlikten yaşlılığa kadar ya normal ya da yüksek yağlı diyetle beslenecek. Araştırmacılar hafıza değişikliklerini ve obezite ile yaşlanmanın beyindeki aynı proteinleri etkileyip etkilemediğini takip edecek.

Ayrıca CRISPR tabanlı hedefli bir araç kullanılarak obezite oluşmadan önce K63 seviyesi düşürülecek. Böylece yaşlı farelerde hafızayı iyileştiren yöntemin obeziteye bağlı hafıza kaybını önleyip önleyemediği test edilecek.

Profesör Jarome, “Bu iki durumu birbirine bağlayan mekanizmayı anlarsak, onu hedef alacak tedaviler geliştirebiliriz. Umarım bu çalışma, beynin neden daha hızlı yaşlandığını ve demans-Alzheimer riskinin neden arttığını daha iyi anlamamızı sağlar” dedi.