Sosyal medya devlerine "bağımlılık" davası

ABD’de sosyal medya devleri, genç kullanıcıları bilinçli olarak bağımlılığa sürükledikleri iddiasıyla tarihi bir davada yargılanıyor. Los Angeles Yüksek Mahkemesi’nde görülen davada açılış konuşmaları yapılırken, taraflar sert suçlamalarla karşı karşıya geldi.

Dava, 20 yaşındaki ve kimliği K.G.M. olarak gizlenen bir kadın tarafından açıldı. Davacı, çocuk yaşta kullanmaya başladığı Meta Platforms’a ait Instagram ile YouTube ve diğer platformların “dikkat çekmeye ve bağımlılık oluşturmaya yönelik tasarlandığını” öne sürüyor.

“Çocuk beyinleri hedef alındı” iddiası

Davacı tarafın avukatı Mark Lanier, jüriye hitabında şirketleri kumarhanelerde kullanılan tekniklere benzer yöntemlerle genç kullanıcıları platformda tutmakla suçladı.

Lanier, “Bu şirketler çocukların beyinlerini bağımlı hale getirmek için tasarlanmış makineler kurdu ve bunu bilerek yaptılar” ifadelerini kullandı. Platformların riskler konusunda yeterli uyarıda bulunmadığını savunan Lanier, sosyal medya kullanımının müvekkilinin depresyonunu ağırlaştırdığını ve intihar düşüncelerini tetiklediğini ileri sürdü.

Dava, TikTok ve Snap Inc.’i de kapsıyordu ancak bu iki şirket dava öncesinde uzlaşmaya gitti.

Zuckerberg’in e-postası gündemde

Mahkemeye sunulan 2015 tarihli bir e-postada, Mark Zuckerberg’in Meta platformlarında geçirilen sürenin yüzde 12 artırılmasını istediği iddia edildi. Davacı taraf, bu mesajın şirketlerin kullanıcıları daha uzun süre çevrim içi tutmayı stratejik bir hedef haline getirdiğinin göstergesi olduğunu savundu.

YouTube’un çatı şirketi Alphabet Inc.’e yönelik olarak ise genç kullanıcı kitlesinin reklam gelirleri açısından özellikle değerli görüldüğü ve bu nedenle hedeflendiği öne sürüldü.

Meta’dan “başka faktörler” savunması

Meta’nın avukatı Paul Schmidt ise davacı K.G.M.’nin ruh sağlığı sorunlarının tek başına Instagram kullanımına bağlanamayacağını savundu. Schmidt, genç kadının aile içi sorunlar, ihmal, zorbalık ve erken yaşta terapi geçmişi gibi çok sayıda risk faktörü bulunduğunu dile getirdi.

Savunma, platformun belirleyici bir etken olup olmadığının sorgulanması gerektiğini vurguladı.

Emsal niteliğinde dava

Yaklaşık altı hafta sürmesi beklenen dava kapsamında uzmanlar, aileler ve şirket yöneticileri tanık olarak dinlenecek. Zuckerberg’in de ifade vermesi bekleniyor.

Davanın sonucu, ABD genelinde açılmış ya da açılması planlanan binlerce benzer dava için emsal oluşturabilir. Sosyal medya platformlarının “tasarım gereği zararlı” olup olmadığına ilişkin verilecek karar, sektörün geleceğini doğrudan etkileyebilecek nitelikte görülüyor.