Bursa’daki ‘HEM’ Meselesi

Son zamanlarda eğitimle ilgili mağduriyet derecesi oldukça yüksek bir konuyu bu hafta detaylıca ele alacağım. Kısa adı HEM olan halk eğitim merkezlerince verilen eğitimler, tasarruf tedbirleri kapsamında kotalarla sınırlandırıldı. Haliyle bu durumdan ücretli usta öğreticilerin yanı sıra açılmayan kurslar nedeniyle özellikle dezavantajlı gruplar büyük mağduriyet yaşamaya başladı. Son günlerde kulağıma gelen memnuniyetsizlik bildirimi bir hayli fazla.

Önce terminolojiyle başlayalım isterseniz. Halk eğitim merkezleri, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı olarak faaliyet gösteren, yaygın eğitim kurumlarıdır. Her yaş ve eğitim seviyesindeki bireye, ilgi ve ihtiyaçlarına yönelik çeşitli kurslar düzenleniyor. Onların kişisel, sosyal ve mesleki gelişimlerine katkıda bulunmak amaçlanıyor.

Bugüne kadar belirtilen amaç doğrultusunda oldukça fazla kurs açıldı. Bu sayede istihdam edilen ücretli usta öğreticiler gelir elde ederken kursiyerler de istedikleri alanda eğitim alarak eksiklerini gideriyordu. Özellikle engelli, dezavantajlı bireylerin bu kurslardan çokça yararlandıklarına ve memnuniyetlerine yakından tanıklık eden biriyim.

Konu dahilinde yaptığım araştırmalar sonucunda; Bursa özelinde ilçe halk eğitim merkezlerinin geçmiş yıllardaki yıllık kurs saatlerinin 3’te 1 oranına düşürüldüğünü öğrendim. Bu durum, sadece engelli bireyleri kapsamıyor elbette. Halk eğitim merkezlerinden yararlanan tüm vatandaşlarımızı kapsıyor. Eski uygulamalarda engelli ve dezavantajlı gruplar için pozitif ayrımcılık yapılırken yeni uygulamayla birlikle bu durum da ortadan kalkmış oldu.

Bursa’da engellilere yönelik eğitim veren lokomotif kurumlardan Celal Sönmez Gündüzlü Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi’nde HEM ile açılan kursların bu kotaya takılması da ayrı bir mağduriyeti gündeme taşıdı. Bu merkezin; özellikle 18 yaşından büyük, okula gitmeyen engelli bireylerin evlerinden dışarıya çıkmalarına ve eğitim almalarına olanak sağladığının altını çizmek istiyorum. Hiçbir suretle engelli bireylerin ve dezavantajlı grupların eğitiminden tasarruf söz konusu olamaz!

İşte bu konuyla ilgili Özel Eğitim Gerektiren Çocuk Hakları Derneği Başkanı Hüsamettin Akyıldız, kısa süre önce ses getiren bir açıklama yaptı. Konuyu yakından takip eden biri olarak o önemli açıklamanın her bir satırını dikkatle okudum. Celal Sönmez Gündüzlü Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi bünyesindeki halk eğitim kurslarının kapanacağına dair duyumlar aldığını belirten Hüsamettin Akyıldız, 20 kurs açabilme kapasitesi olan kurumda hâlihazırda 16 kursun devam ettiğini dile getirdi Akyıldız, “15 engelli bireyin istihdam edildiği merkezdeki kurslar, Halk Eğitimin Hayat Boyu Öğrenme Programı kapsamında yürütülüyor. Halk Eğitim kapsamında açılan kursların iptal edileceği yönündeki haberler, kuruma devam eden engelli bireyleri ve ailelerini oldukça tedirgin etmiştir. Gündelik hayatta sayısız sorunla karşı karşıya kalan engelli bireyler ve aileleri, bu tür kurumlar sayesinde hayata tutunabiliyor. Engelliler ve aileleri için kötülükten başka bir amaca hizmet etmeyecek bu yoldan bir an önce dönülmelidir. İşin aslı bilinmese de yetkililerin acilen önlem almalarını talep ediyoruz. Bursa kamuoyunun, siyasilerin, iş dünyası temsilcilerinin, STK’ların ve yerel basınımızın bu önemli kuruma sahip çıkmalarına bekliyorum.” İfadeleri ile tepkisini net bir biçimde ortaya koydu.

Kurslara kota getirilmesi hususunun gerçek detaylarını bilemesek de genel olarak uygulanan tasarruf tedbirleri kapsamına girdiğini yorumlayabiliriz. Kısıtlamanın savunulacak hiçbir tarafı yok. Adeta HEM’nin kursları açmamak için birçok bahaneyi öne sürdüğü bize gelen bilgiler arasında. Ayrıca usta öğreticilerin yeterlilik kriterlerinin de ciddi şekilde zorlaştırıldığı ve mağduriyetin artırıldığı bilgisini de önemle paylaşmak isterim. Halk Eğitim Merkezleri de kendilerine belirtilen kotaya göre bir dağılım yapmak zorunda kalıyor ve tepkiyle karşılaşıyorlar. Bu, esasında yerel bir mevzu değil. Merkezi irade ortaya konularak bu durumun acilen ortadan kaldırılması, eğitim hakkının kısıtlanmasının önüne geçilerek ve ücretli usta öğreticilerinde ekonomik mağduriyetlerinin ortadan kaldırılması gerekiyor.

Bu kısıtlama, sadece ekonomik bir problem değil. Yurttaşların eğitim aldığı, meslek öğrendiği, kültür, sanat, spor faaliyetlerine eriştiği HEM’lerin toplumdaki fonksiyonunun da tahrip edildiğini ifade etmek isterim. Ayrıca bu durum, ‘imajın zarar görmesi’ anlamına da gelir. Eğitim kurumunun bu olumsuz duruma düşmesi kabul edilemez. Her şeyden önemlisi eğitimden tasarruf olmaz!

Beklenti… Bu konuda; Bursa’nın siyasi ve sivil toplum örgütü gücünün üzerine düşeni yapması gerekir. En azından engelli ve dezavantajlı gruplar için pozitif ayrımcılık tanınması temin edilmelidir.