Sosyal devlet nerede?

Sokağa çıktığınızda vatandaşın tek bir gündeminin olduğunu görürsünüz: hayat pahalılığı… Her ne kadar TÜİK’in rakamları toplumun büyük bölümünde kabul görmese de maaşların belirlenmesinde baz alınıyor. Ancak sokağın enflasyonu, bambaşka! Etiketler sürekli değişiyor, Pazar filesi boş kalıyor. Hayat pahalılığının önüne geçilmesi için atılan adımlar, çare olmuyor.

Bir de işin unutulan boyutu var. O da engellilerin ve ailelerinin geçim derdi… Yeni yılla birlikte sosyal yardım ödemelerinde yeni tutarlar belli oldu. Yüzde 40-69 oranında engelli olanların maaşı 4 bin 302 liradan 5 bin 103 liraya yükseldi! Yüzde 70 ve üzeri engelli olanların maaşı da 6 bin 454 liradan 7 bin 655 liraya yükseldi! 18 yaş altında engelli yakını olanların maaşı ise 4 bin 302 liradan 5 bin 103 liraya yükseldi! Rakamlar komedi gibi değil mi? Maalesef acı ama gerçek bu… Yani bu aylıklarla değil bir ay, bir hafta dahi geçinmek mümkün mü bir düşünün! Olacak şey değil.

Hal böyleyken Türkiye Sakatlar Derneği evde bakım ve sosyal destek uygulamalarına ilişkin önemli bir açıklama yaptı. Esasında durumu özetleyen bir açıklama olduğu için bu haftaki gündemime aldım.

Eskişehir Türkiye Sakatlar Derneği Şube Başkanı Ecevit Yılancı tarafından yapılan açıklamada, engellilere yönelik son düzenlemelerin anayasal sosyal devlet ilkesine aykırı olduğu vurgulandı. Türkiye Cumhuriyeti’nin Anayasa’nın ikinci maddesi gereği bir sosyal hukuk devleti olduğuna dikkat çekilerek, sosyal devlet anlayışının yurttaşları sadaka ve merhamete muhtaç etmediği ifade edildi. Ancak özellikle engelliler söz konusu olduğunda bu ilkenin sistematik biçimde yok sayıldığı belirtildi.

2005 yılında çıkarılan 5 bin 378 sayılı yasa ve devamında hayata geçirilen evde bakım ile sosyal destek uygulamalarının, ağır engelli bireylerin insan onuruna yaraşır bir yaşam sürebilmesi için kazanılmış haklar olduğu hatırlatıldı. Bu düzenlemelerin bir lütuf değil, uzun yıllar süren hak mücadelesinin sonucu olduğu vurgulandı.

Son yıllarda “bütçe disiplini”, “tasarruf” ve “kriter güncellemesi” gerekçeleriyle bu hakların daraltıldığı ifade edilen açıklamada, gelir hesaplamalarının gerçek yaşam koşullarından koparıldığı, bakım yükünün görmezden gelindiği ve engellilerin fiilen evlerine hapsedildiği dile getirildi.

Özellikle 16 Ocak 2026 tarihinde Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından yapılan düzenlemelerin, evde bakım ve sosyal destek sistemini çıkmaza sürüklediği belirtildi. Bu uygulamalar sonucunda binlerce engelli bireyin evine kapandığı, ailelerin ise ağır bakım yükü altında yalnız bırakıldığı kaydedildi. “Bu sosyal devlet değil; sorumluluktan kaçan bir yönetim anlayışıdır. Engellileri korumak değil, yoksulluğa ve görünmezliğe mahkûm etmektir” ifadelerine yer verildi. Engellilerin yaşam hakkının bir bütçe kalemi olmadığı, engelliler üzerinden tasarruf yapılamayacağı vurgulandı.

Türkiye Sakatlar Derneği adına yapılan açıklamada, söz konusu düzenlemelerin kabul edilmediği belirtilerek, anayasanın emrettiği sosyal devlet anlayışı hayata geçirilene kadar mücadelenin süreceği kamuoyuna duyuruldu. Yetkililer, engellileri görmezden gelen uygulamalardan derhal vazgeçmeye çağrıldı.

Basın açıklaması, “Engelliler yük değildir. Engelliler tasarruf aracı değildir. Engelliler bu ülkenin eşit yurttaşlarıdır.” Sözleriyle sona erdi.

Bu açıklamanın altına bizzat imzamı atıyorum. Engellileri tasarruf aracı olarak görmekten vazgeçmedikçe hiçbir şey düzelmez.