Sıfır Atık ve Bursa

Sanayi devrimleri her ne kadar dünya düzenini değiştirip, yaşamı kolaylaştırıp, teknolojiyi yaşamımıza soktuysa da onun getirisi olan küresel ısınma, buna bağlı iklim değişikliği, çevre ve hava kirliliği, temiz suya ulaşım güçlüğü gibi miraslarla yaşamımız devam ediyor.

Bu insan uygarlığını tehdit eden koşullara karşı gerek BM özelinde iklim konferansları yapılıyor gerekse farklı platformlar ve STK’lar bu konu ile ilgili çeşitli çalışmalara imza atıyor.

Burada öne çıkan ana tema sürdürülebilirlik üzerine kurulu. Kavram tanımı ve içeriği ne şekilde yapılırsa yapılsın özünde insan uygarlığının sürdürülebilir bir döngü içinde devamını hedefliyor.

Bilindiği gibi dünyadaki tüm canlılar (insanlar hariç) çevrelerine uyum sağlayarak türlerini devam ettirirken; insanoğlu saygısızca ve haddini bilmezlikle doğayı kendine uydurmaya çalışırken; doğa da meydan okuyor. Kazananın kim olacağının belli olduğu bir ortamda insan boşa yumruk atmaya devam ediyor.

Neyse…

Sürdürülebilirlik döngüsü içinde önemli konulardan biri de “sıfır atık” konusu.

***

“Sıfır Atık”; döngüselliğe dayalı bir kaynak ve atık yönetimi yaklaşımıdır. Sürdürülebilir üretim ve tüketim alışkanlıklarını teşvik eder ve kaynakların verimli kullanılmasını destekler.

Sıfır atık, israftan kaçınmayı ve atığın önlenmesini, azaltılmasını, yeniden kullanılmasını ve geri dönüştürülmesini savunur. Böylece sosyal dayanışmanın geliştirilmesi de dahil olmak üzere olumlu sosyo-ekonomik sonuçlara ulaşılmasına yardımcı olabilir.

TÜRKİYE, SIFIR ATIK VE EMİNE ERDOĞAN

Ülkemizde “Sıfır Atık” projesi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayelerinde 27 Eylül 2017'de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinesinde başlatıldı.

Bu yeni yıl ile birlikte yürütülen Sıfır Atık Hareketi, 7. Yaşını doldurdu ve 8. yaşına girdi. Bu yılın sloganı "7 Yılda 7 Kıtada" olarak belirlendi.

Süreçte projede 7 yılda 29,3 milyon ton kağıt-karton, 7,8 milyon ton plastik, 2,9 milyon ton cam, 3,7 milyon ton metal, 16,2 milyon ton organik ve diğerleri olmak üzere toplam 59,9 milyon ton geri dönüştürülebilir atık, ekonomiye kazandırıldı.

Ayrıca Sıfır Atık Yönetim Sistemi'ne geçen bina sayısı 193 bine ulaştı. Devreye alınan katı atık tesislerinde ayrıştırılıp ürün veya enerjiye dönüştürülen günlük atık miktarı 9 bin ton oldu. Sıfır atık konusunda yaklaşık 22 milyon kişiye eğitim verildi.

"Sıfır Atık" projesi, Avrupa-Akdeniz ve Körfez bölgelerinin refahına katkıda bulunan projelere verilen Akdeniz Parlamenter Asamblesi (AKDENİZ-PA) Ödülü'nü aldı.

Emine Erdoğan'ın başkanlığını yürüttüğü BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulunun üçüncü resmi toplantısı, 13 Aralık'ta İstanbul'da gerçekleştirildi. Bu toplantıda, "2024 Yüksek Düzeyli Etkinliklerde Savunuculuk ve Stratejik Katılım, İleriye Bakış: 2025-2026 Çalışma Planının Geliştirilmesi" ve "2025-2026 Taslak Çalışma Planı" konuları ele alındı.

"Sıfır Atık" projesinin dünyada yaygınlaştırılması için Emine Erdoğan ve Guterres'in 2022'de ABD'nin New York kentindeki BM Genel Merkezi'nde bir araya gelerek imzaladığı "Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı"na, 2024 boyunca gerçekleştirilen çeşitli etkinlik ve toplantılarda, Karadağ Cumhurbaşkanı Jakov Milatoviç'in eşi Milena Milatoviç, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) İcra Direktörü Achim Steiner, BM Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı (SDSN) Başkanı Prof. Dr. Jeffrey Sachs, BM-Habitat İcra Direktörü Anaclaudia Rossbach gibi isimler de imza attı.

BURSA VE SIFIR ATIK PROJESİ

Bursa özelinde de Sıfır Atık Projesi kapsamında çeşitli işler yapıldı. Ama bunların üç tanesi ulusal bazda iyi örnekler olarak kabul edildi ve lanse edildi.

Bu çalışmalar İnegöl Belediyesi’nin Kaynağında Ayırma İle Verimli Geri Dönüşüm Projesi. Bu arada İnegöl Belediyesi’nin temellerini 2019 yılında attığı ve 2 yılda tüm şehirde uygulamaya başlanan geri dönüşüm hamlesi neticesinde 45 ayda 128 bin 163 ağacın kesilmesi önlendi ve İnegöl’ün 2,5 katı büyüklüğünde orman alanı kurtarılmış oldu. Aynı zamanda geri dönüşüme kazandırılan atıklar sayesinde 53 milyon 330 bin 832 kWH elektrik tasarrufu sağlandı.

Mustafakemalpaşa Belediyesi ise kurmuş olduğu Kompost Üretim Tesisi ile Atıklarınız Çilek Olsun Projesi & Sıfır Atık Otobüsü Projesi ile gündeme geldi. Tesis yılda 18 ton atığı gübreye çevirebilecek kapasiteye sahip. 2021 yılı içerisinde pazar yerlerinden ve vatandaşların getirdiği toplam atık miktarı 7652 kg olarak kaydedildi. Park ve bahçelere dağıtılan organik gübre miktarı ise 2400 kg oldu. Aynı zamanda “Atıklarınız Çilek Olsun’’ projesi kapsamında ilçede bulunan 9 okula kendi organik gübrelerini üretebilmeleri için kompost bidonları da tedarik edildi. 2 kg organik atık getiren vatandaşlarımıza Kompost Üretim Tesisinde üretilen 1 kg organik gübre hediye edildi ve ediliyor.

Yıldırım Belediyesi de İyi Örnekler içinde Mama Üretim Tesisi Projesi ile yer alıyor. Yıldırım Belediyesi’nin topladığı yemek atıkları, Mama Üretim Tesisi’nde kedi köpek mamasına dönüştürülerek başta Sokak Hayvanları Tedavi Merkezi ve Doğal Yaşam Alanı olmak üzere hayvansever vatandaşlara ulaştırılıyor.

Yıldırım Belediyesi Sıfır Atık ve İklim Değişikliği Müdürlüğü’nde kurulan Mama Üretim Tesisi ile haftalık toplanan 4 ton yemek atığı kedi ve köpeklerin yiyeceği hazır mamaya dönüşüyor. Fabrika, kamu hastanesi ve lokantalardan toplanılan gıda atıkları içerisine eklenen vitamin ve mineralli besinler işlenip paketleniyor.

SON SÖZ

Daha önce belirttiğim gibi Emine Erdoğan'ın başkanlığını yürüttüğü BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu’nun üçüncü resmi toplantısı, 13 Aralık'ta İstanbul'da gerçekleştirilmişti.

Ben bu noktada bana göre önemli ve büyük çabalar gösteren Emine Erdoğan’ın yeteri derecede desteklendiğine inanmıyorum. AK Partili belediyeler bile bu hayati konuyu sahiplenmedi. Yerel yönetimler ve diğer kamu kuruluşlarının bu konuyu içselleştirmesi ve laf olsun diye değil de gerçekten sürdürülebilirlik için hayata geçirmesi çok önemli ve değerli.

Elon Musk’u bilmem ama benim ve bu yazıyı okuyan herkesin bu dünyadan başka gidecek ve yaşayacak yeri yok.

Sıfır Atık önemli sahiplenip, içselleştirelim.