Bursa’da inşaatın üç meselesi: Belirsizlik, arsa ve dönüşüm

İnşaat sektörü denilince aklıma önce şu gelir:
Bir şehirde vinçler durursa, ekonomi de yavaşlar.

Çünkü inşaat yalnızca beton ve demir değildir.
Yan sanayiyle birlikte 250’ye yakın sektörü besleyen, doğrudan ve dolaylı 10 milyona yakın istihdam oluşturan dev bir ekonomik ekosistemdir.

Çimento, demir-çelik, seramik, mobilya, beyaz eşya…
Liste uzayıp gider.

Bu yüzden inşaatta yaşanan her durgunluk yalnızca müteahhidi değil, sanayiciden esnafa kadar geniş bir zinciri etkiler.

Bursa gibi üretim gücü yüksek bir şehirde ise bunun etkisi daha da belirgindir.

2018’den bu yana sektörün grafiği inişli çıkışlı.
Son iki yıl ise açık konuşalım; kolay geçmedi.

Faiz yüksek, finansmana erişim zor, arsa maliyetleri artıyor.

Ama bütün bu tabloya rağmen konuta olan ihtiyaç ortadan kalkmıyor.

Sadece erteleniyor.
Bir başka ifadeyle talep birikiyor.

Geçtiğimiz günlerde Bursa Hakimiyet’in YouTube kanalında yayınlanan Mahfel programında İrem Deniz’in konuğu, İMSİAD ve İMSİFED Başkanı Şeref Demir’di.

Demir’i Bursa kamuoyu yakından tanır.

Konuşmalarında polemikten çok meseleye, şikâyetten çok çözüm önerilerine odaklanan bir isim.

Programda da sektörün bugünkü fotoğrafını net bir dille ortaya koydu.

Öne çıkan üç başlık vardı:

Belirsizlik, arsa maliyeti ve kentsel dönüşüm.

Önce şu tespiti not edelim.

Demir’e göre bugün sektörün en büyük problemi yalnızca finansman değil.

Belirsizlik.

Yatırımcı önünü göremediğinde frene basıyor.
Maliyet hesabı yapılamıyor, finansman planı kurulamıyor, proje başlangıçları erteleniyor.

Bu nedenle son dönemde yeni proje sayısının sınırlı kaldığını söylüyor.

Bursa’da da sahada hissedilen tablo bu.

Vinçler tamamen susmuş değil ama yeni şantiye heyecanı eskisi kadar görünür değil.

Şeref Demir’in özellikle üzerinde durduğu bir başka başlık ise arsa meselesi.

Sektör temsilcileri yıllardır dile getiriyor ama Demir hemen her konuşmasında bu konunun altını kalın çizgilerle çiziyor.

Çünkü bugün büyükşehirlerde bir konutun maliyetinin neredeyse yarısını arsa oluşturuyor.

Arsa üretilebilen bir mal değil.
Toprağın miktarı sabit.

Ama planlama doğru yapılmadığında arsa bir anda rant aracına dönüşüyor.

Demir bu noktada oldukça net:

“Arsa politikasını yeniden düşünmeden konut fiyatlarını aşağı çekmek mümkün değil.”

İMSİAD’ın bu konuda yalnızca eleştiri getirmediğini de özellikle vurgulamak gerekir.
Derneğin, arsa üretimini artıracak ve maliyetleri dengeleyecek bir model üzerinde çalışarak bunu ilgili bakanlığa sunduğunu Demir programda açıkça ifade ediyor.

Yani mesele sadece sorunu tespit etmek değil; çözüm üretmek.

Demir’in üzerinde durduğu en hayati konu ise kuşkusuz kentsel dönüşüm.

Bursa bir deprem kenti.
Bunu artık kimse inkâr etmiyor.

Üstelik yapı stokunun önemli bir kısmı mühendislik hizmeti almadan yapılmış binalardan oluşuyor. Bu nedenle dönüşüm kaçınılmaz.

Ama Demir burada farklı bir noktaya daha dikkat çekiyor.

Onun sık sık kullandığı bir cümle var:

“Kentsel dönüşümden önce zihniyet dönüşümü.”

Çünkü vatandaşın da bu sürecin bir parçası olması gerektiğini söylüyor.

Yani eski dairenin yerine daha büyük ve daha değerli bir konut bekleme anlayışının değişmesi gerektiğini ifade ediyor.

Ekonomik gücü olmayan vatandaş için devlet desteği elbette gerekli.

Ama dönüşümün sürdürülebilir olması için herkesin elini taşın altına koyması gerektiğini vurguluyor.

Programda dikkatimi çeken bir başka başlık da Bursa’nın mekânsal planlama ihtiyacı oldu.

Şeref Demir, şehrin içindeki sanayi alanlarının zamanla daha modern bölgelere taşınabileceğini, ortaya çıkacak rezerv alanların konut ve yaşam alanı olarak değerlendirilebileceğini söylüyor.

Bu yalnızca konut üretimi meselesi değil.
Aynı zamanda şehir planlaması meselesi.

Bugün Bursa’ya gelen turistlerin büyük bölümü birkaç saat içinde şehirden ayrılıyor.

Oysa tarihi, doğası, denizi ve sanayisiyle Bursa çok daha uzun süreli bir ziyaret potansiyeline sahip.

Demir’e göre doğru planlama yapılırsa Bursa yalnızca sanayi şehri değil, aynı zamanda yaşanabilir bir şehir kimliğiyle de öne çıkabilir.

İMSİAD ve İMSİFED’in üzerinde çalıştığı bir başka model de var.

Fon benzeri yapılarla daha büyük ölçekli kentsel dönüşüm projeleri.

Yani parsel bazlı küçük dönüşümler yerine mahalle ölçeğinde planlı dönüşüm.

Bu modelin detaylarının da ilgili bakanlığa sunulduğunu ifade ediyor.

Bütün bu tabloyu yan yana koyduğumuzda ortaya çıkan gerçek şu:

İnşaat sektörü yalnızca ekonomik bir alan değil.

Aynı zamanda şehirlerin geleceğini belirleyen bir alan.

Ve Bursa gibi deprem gerçeğiyle yaşayan bir şehirde bu mesele çok daha hayati.

Şeref Demir’i dinlerken aklımda şu düşünce kaldı:

Bazen bir şehir büyürken yüksek binalar yapar…
Ama asıl mesele o binaların hangi zemin üzerinde yükseldiğidir.

İşte kentsel dönüşüm tam da bu sorunun cevabı.

Çünkü mesele sadece yeni binalar yapmak değil;
güvenli şehirler kurmak.