Esnafın nabzı: Durgun çarşı, beklenen yapılandırma

Türkiye ekonomisinin yüksek enflasyonla mücadelesi kapsamında yürütülen sıkı para politikası, yalnızca ücretlilerin değil, çarşının da yükünü artırmış durumda.
Bir dönem Ramazan ayı ve bayram arifesi esnafın takviminde en parlak günlerdi. Şimdi ise aynı takvim yaprağı, çoğu işletme için temkinli bir bekleyiş anlamına geliyor.

Bursa Esnaf ve yeni bürosunu Odaları Birliği Başkanı Fahrettin Bilgit, Bursa Hakimiyet gazetesinin yeni bürosunu ziyaret etti. Ardından İrem Deniz’in hazırlayıp sunduğu Mahfel programında sorularımızı yanıtladı.

Program öncesinde kısa bir sohbet imkânı da bulduk; ancak asıl tabloyu yayında, rakamlar ve tespitlerle dinledik.

Aşağıda o değerlendirmelerin satır aralarını bulacaksınız.

BESOB’DA SEÇİM TAKVİMİ: SAKİN AMA ZOR BİR DÖNEM

8 Ocak’ta başlayan oda seçimlerinde şimdiye kadar 91 oda sandığa gitmiş. 11 odada görev değişimi yaşanmış, 9 odada ise seçim süreci devam ediyor.

Bilgit, sürecin sakin ve demokratik bir zeminde ilerlediğini vurguluyor. Ancak şu cümlesi önemli:
“Teşkilata hizmet etmek kolay değil. Esnafın sorunları azalmıyor, artıyor.”

Gerçekten de bugün oda başkanlığı, geçmiş yıllara göre çok daha ağır bir sorumluluk. Çünkü temsil edilen kitlenin omzundaki yük her geçen ay artıyor.

Bilgit, Ekim ayında Antalya’daki Başkanlar Meclisi’nde yeniden aday olacağını açıklamış. Bu dönem için de aday. Karşısına kimlerin çıkacağını ise seçim takvimi tamamlandığında göreceğiz.

RAMAZAN’DA ZAM YOK AMA HAREKET DE YOK

Ramazan boyunca zam yapılmaması yönündeki çağrısı sahada ne ölçüde karşılık buldu?

Bilgit’in yanıtı net:
“Girdi maliyeti artmadıkça esnaf fiyat artırmaz.”

Bu cümle önemli. Çünkü kamuoyunda zaman zaman “fırsatçılık” tartışmaları yaşanıyor. Oysa küçük esnafın temel refleksi, müşteri kaybetmemek üzerine kurulu. Zaten pazarı daralmış bir ürüne keyfi zam yapmak, kendi ayağına kurşun sıkmak anlamına geliyor.

Ancak başka bir gerçek daha var.
Esnaf artık satışlarını son haftaya, hatta son üç güne sıkıştırıyor. Geçmişte bayramdan 20 gün önce başlayan hareketlilik bugün yerini bekleyişe bırakmış durumda.

Çekler, senetler, kira, stopaj, SGK primi…
Hesap kalemleri çoğalırken ciro aynı hızda artmıyor.

Çarşıda umut var ama temkinli bir umut.

YAPILANDIRMA BEKLENTİSİ: ÇARKIN DÖNMESİ İÇİN

Vergi ve SGK borçlarının yapılandırılması konusu, esnafın en çok merak ettiği başlıkların başında geliyor.

Bilgit’in ifadesiyle, tablo şu an “tıkanmış” durumda.
Kredi ve kefalet kooperatiflerinden yeni kredi alabilmek için mevcut borçların temiz olması gerekiyor. Borcu olan esnaf ise yeni finansmana ulaşamıyor. Böyle olunca çark dönmüyor.

Ankara’daki temaslarda bu başlık yeniden gündeme taşınacak.
Esnafın beklentisi net:
Belirsizlik değil, açık bir takvim.

Çünkü piyasada en zor yönetilen şey belirsizliktir.

BESOB’un üç buçuk yıldır yürüttüğü BESO Kart projesi dikkat çekici. Garanti BBVA ile yapılan protokol çerçevesinde esnaf hem bankacılık avantajlarından yararlanıyor hem de aidat ödemelerini kart sistemi üzerinden yapabiliyor.

Odaların en büyük sorunlarından biri aidat tahsilatı. Yüzde 50 seviyesinde kalan tahsilat oranı, oda bütçelerini zorluyor. Kart sistemi bu açığı kapatmayı hedefliyor.

Son bir haftada 1.200’ü aşkın kart dağıtılmış. Hedef daha yüksek.
Model tutarsa, Bursa Türkiye’ye örnek bir finansal disiplin modeli sunabilir.

Burada önemli olan kartın kendisi değil; sistemin sürdürülebilirliği.

BESAP Akademi bünyesindeki dijital gelişim ofisi, küçük işletmelere yerinde ve uygulamalı destek veriyor. Masa başı eğitim yerine işletmeye gidilerek verilen danışmanlık modeli, klasik oda anlayışının ötesinde bir yaklaşım.

Deprem sonrası kurulan MESAK arama kurtarma ekibi de bu vizyonun bir başka örneği. Gönüllü esnaftan oluşan ekip akreditasyon sürecinde. Bu tür sosyal sorumluluk adımları, odaların sadece mesleki değil toplumsal bir misyon da üstlenebileceğini gösteriyor.

ÇATALTEPE: BURSA’NIN BİTMEYEN HİKÂYESİ

Bursa’da yıllardır tamamlanamayan projeler denildiğinde ilk akla gelen başlıklardan biri Çataltepe Küçük Sanayi Sitesi.

2008’de başlayan süreç, çeşitli nedenlerle ötelenmişti.
Bilgit’e göre artık son aşamaya gelinmiş durumda. Valilik, Büyükşehir Belediyesi ve siyasi destekle dosya yeniden hız kazanmış.

Yaklaşık 22 sektörün faaliyet göstereceği alanın tamamlanması, Bursa’daki küçük işletmeler için yeni bir nefes anlamına geliyor. Otosansit’ten bu yana yeni bir küçük sanayi alanı üretilmemiş olması da ihtiyacı daha görünür kılıyor.

Çataltepe artık bir tercih değil, zorunluluk.

Sonuç: Çarşı Bekliyor

Bursa çarşısında kepenkler açık. Ancak her açık kepenk güçlü ciro anlamına gelmiyor.

Esnaf fiyat artırmamak için direniyor. Borç yapılandırması bekliyor. Krediye erişim istiyor.
Projelerin tamamlanmasını talep ediyor.

Ramazan’ın ortasındayız. Önümüzde bayram var.
Geçmiş yıllardaki hareketlilik olmasa da umut tamamen kaybolmuş değil.

Ekonomik programın başarısı yalnızca makro göstergelerle değil, çarşıdaki nabızla da ölçülecek.

Ve o nabız bugün temkinli atıyor.