Hava Durumu

Fiyatlar aya, ücretli ve emekli yaya dedirten veri…

Yazının Giriş Tarihi: 18.05.2024 08:00
Yazının Güncellenme Tarihi: 18.05.2024 08:00

Haber bültenlerinde veya internet sitelerinde ekonomik verilerle ilgili haberlere son yıllarda daha bir kulak kesilir olduk.

Çünkü buradaki rakamların bir şekilde hayatımızı nasıl etkilediğini yaşayarak öğrendik.

Özellikle ücretli ve emekliler konunun uzmanı haline geldi. Bazı veriler ise öylesine çarpıcı ki fiyatlar aya, ücretli ve emekliler yaya dedirten cinsten…

İsterseniz onunla başlayalım ardından emekliler ve Merkez Bankası’nın anket sonuçları ve konut satışlarındaki düşüşle devam edelim.

Emre Özpeynirci, Türkiye’nin en çok takip edilen otomotiv yazarlarından biri. Sosyal medya hesabından Bursa’da üretilen Egea modeli Fiat marka otomobille ilgili bir hesaplama yapmış. 2016 yılından başlayarak bugüne kadar bu model otomobilin satış fiyatlarını alt alta sıralayan Peynirci’nin yayınladığı tabloya göre, 9 yıldaki artış yüzde 1786.

Ayrıntısını da vereyim;  2016 yılında 51 bin 400 TL'den satışa sunulan Fiat Egea 1.4 Fire 95 HP Easy Manuel'in 2024 yılında yüzde 1786 artışla 969 bin 900  yükseldi.  

‘Bu da Egea endeksi’ yorumu yapan Peynirci’nin paylaştığı rakamlar üzerine ben de asgari ücret artışlarına baktım. Asgari ücretin oldukça gerisinde kalan emekli maaşlarını hesaplama gereği bile duymadım.

Ortaya çıkan durum şu; 2016 yılında eline bin 300 lira geçen  bir asgari ücretli 51 bin 400 lira olan otomobili 40 aylık maaşıyla alabilirken, 2024 yılında 969 bin 900 liraya çıkan aynı otomobili asgari ücretlinin 57 aylık maaşına denk geliyor. Yani işin özeti asgari ücretlinin 9 yılda 17 maaşlık kaybı söz konusu.

Hükümetin uyguladığı ekonomik programın başarılı olabilmesi için temmuz ayında asgari ücretin arttırılmaması konuşuluyor. Bu tür bir karar asgari ücretlinin alım gücünü daha da geriletecek.

Oysa bir zamanlar merhum Başbakan Necmettin Erbakan, iktidara geldiğinde bu tür kayıpların önlenmesi amacıyla hareketli pay anlamına gelen Eşel Mobil sistemini uygulamıştı.

Sistem Avrupa'da ve dünyada birçok ülkede uygulanıyor. Hatta akaryakıt fiyatlarında halen eşel mobil sistemi uygulanmaya devam ediliyor.  Satılan malın yerine konulurken zorluk yaşanmaması ve stokçuluğun önüne geçilmesi amacıyla bu sistem başarılı da oluyor.

Yukarıda Egea üzerinden anlattığım örnekte olduğu gibi ürün fiyatları artarken ücretler geriliyor. Bunun önlenmesinin yolu eşel mobil sisteminin uygulanması.

Uzmanlara göre,  her ay ücretli çalışan, ücretini aldığı zaman o ay enflasyondan dolayı yaşamış olduğu kaybının da giderilmesi, aylık olarak kendisine ödeme yapılması gerekiyor. Burada eşel mobil sistemi için ücretlilerde genelde tüfe, yani enflasyon farkından konuşuluyor ama bu şart değil.

Siz toplu olarak oturduğunuzda başka bir ekonomik göstergeyi, başka bir ekonomik ifadeyi referans olarak alabilirsiniz.

Mesela ‘Egea endeksi’ neden olmasın…

ANKETE GÖRE YILSONU DOLAR BEKLENTİSİ GERİLEDİ 

Ekonomide yol haritasını belirleyen verilerden biri dün açıklandı. Merkez Bankası, reel ve finansal sektör temsilcileri ile profesyonellerden oluşan 67 katılımcıyla gerçekleştirdiği mayıs ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'ni yayınladı.

Piyasa katılımcılarının yıl sonu enflasyon beklentisi, bir önceki anket döneminde yüzde 44,16 iken, bu anket döneminde yüzde 43,64 oldu. Yılsonu dolar/TL beklentisi ise, 38,78 TL seviyesine geriledi.

TÜFE'de artış beklentisi 12 ay sonrası için yüzde 35,17'den yüzde 33,21'e, 24 ay sonrası için yüzde 22,05'ten yüzde 21,33'e indi. Katılımcıların yıl sonu dolar/TL beklentisi 40,0098'den 38,7771'e, 12 ay sonrası dolar/TL beklentisi ise 42,4730'dan 41,7997'ye düştü.

Bir önceki anket döneminde 32,1 milyar dolar olan yıl sonu cari işlemler açığı beklentisi, bu dönemde 30,5 milyar dolara indi. Gelecek yıl için cari işlemler açığı beklentisi de 28,7 milyar dolara geriledi.

 TCMB'nin politika faizine ilişkin cari ay ve 3 ay sonrası için beklenti yüzde 50 oldu. 12 ay sonrası için politika faizi beklentisi de yüzde 38,18'den yüzde 37,11'e düştü.

SONUÇLAR EMEKLİ MAAŞINI NASIL ETKİLEYECEK?

Yukarıda özetini verdiğim ankete göre, ankete göre katılımcılar, mayıs ayı enflasyon beklentisini yüzde 3'ten yüzde 3,04'e yukarı yönlü güncelledi. Haziran ayında ise aylık enflasyonun yüzde 2,56 olarak gelmesi öngörüldü. Yılsonu enflasyon beklentisi ise yüzde 44,16'dan yüzde 43,64'e geriledi.

Emekli maaşlarındaki artışı belirleyecek 4 aylık enflasyon yüzde 18,72 olarak açıklanmıştı. Beklenti anketindeki tahminler baz alındığında enflasyon mayısta yüzde 3,04, haziranda yüzde 2,56 olacak. Bu verilere göre 6 aylık enflasyon yüzde 25'e yaklaşacak ve emeklilere de yüzde 25 oranında zam yapılacak.

Ocak ayında kök maaşı 10 bin liranın altında olan tüm emeklilerin maaşı 10 bin lirada denkleştirilmişti. Bu uygulamanın devam etmesi halinde en düşük emekli maaşı 12 bin 500 lira olacak.

Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar
Yükleniyor..

YAZARIN DİĞER YAZILARI

    En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.