Sofrada tedirginlik, sokakta soru işaretleri

Türkiye’de son haftalarda yaşanan zehirlenme vakaları, soframıza uzanan görünmez tehlikenin artık günlük hayatın sıradan bir parçasına dönüştüğünü gösteriyor. Tavuk pilavdan konserveye, midyeden kokorece kadar geniş bir yelpazede karşımıza çıkan bu olaylar, gıda güvenliğinin kaderine terk edildiğini bir kez daha ortaya seriyor.

En çarpıcı örnek ise İstanbul’da hayatını kaybeden Böcek Ailesi…
Almanya’dan İstanbul’a gelen ailenin bir otel odasında başlayan ve kısa sürede tüm ülkeyi sarsan bu acı hikâyesi hâlâ soru işaretleriyle dolu.

Gıda kaynaklı ihtimal uzun süre masada kaldı; ancak alınan numunelerin temiz çıkması, gözleri başka bir ihtimale, büyük olasılıkla toksik bir etkiye çevirdi.

Ne olduğu henüz tam bilinmiyor ama bildiğimiz tek şey var: Bu tür vakalar toplumun gıdaya olan güvenini yerle bir ediyor.

Tam yazının girişini hazırladığım saatlerde İstanbul Beyoğlu’ndan bir haber daha düştü önüme:
“Türk kahvesi içen 26 yaşındaki Ayben Ö. fenalaşarak yoğun bakıma alındı. İşletme kapatıldı, iki kişi gözaltına alındı. Kahvenin temizlik maddesiyle pişirildiği iddia edildi.”

Bu noktada Gıda Mühendisleri Odası Bursa Şube Başkanı Serkan Durmuş’un sözleri, tablonun neden bu kadar karanlık olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Bursa Hakimiyet’in YouTube kanalında yayınlanan, İrem Deniz’in hazırlayıp sunduğu Mahfel programına konuk olan Durmuş’a göre Türkiye’de gıda denetimi “kâğıt üzerinde” artıyor görünse de niteliği aynı hızla yükselmiyor. Denetim ekipleri dar kadroyla, üretim alanında yeterli süre geçiremeden numune bazlı kontrol yapıyor.

Yani bir işletmenin mutfağı, hijyeni, süreçleri çoğu zaman görünmüyor; sadece alınan bir örneğin laboratuvar sonucu üzerinden değerlendirme yapılıyor.

Kısacası: “Denetim var ama denetim yok.”

Durmuş’un altını çizdiği bir başka sorun ise ekonomik koşulların yarattığı yeni tehlike:
Artan maliyetler, merdiven altı üretimi teşvik ediyor. Vatandaşın alım gücü düşünce “ucuza gıda” arayışı, riskin tam ortasına düşmek anlamına geliyor. Bilimsel altyapısı olmayan, mühendis istihdam etmeyen bu işletmeler hem halk sağlığını tehdit ediyor hem de işini doğru yapanları zor durumda bırakıyor.

Son bir ayda yaşanan on civarında zehirlenme vakasının bile resmi bir istatistiğe dönüşmemiş olması, gıda güvenliği politikasının hangi noktada olduğunu gösteriyor.

Basına yansıyan bilgilerle tabloyu okumaya çalışıyoruz. Oysa bu tabloyu görmek, izlemek, önlem almak kamunun birincil görevi.

Bir başka gerçek daha var:
Türkiye’de gıda denetimi yapan ekiplerin sayısı belli, işletme sayısı belli… Ama denetim sayıları her yıl “rekor” kırıyor. Durmuş bu çelişkiyi şöyle açıklıyor:
Alo 174’e yapılan her ihbar, ulusal çapta yapılan her numune taraması, “denetim” hanesine yazılıyor.
Sayılar büyüyor ama sahadaki gerçeklik yerinde sayıyor.

Bir de işin cezai boyutu var…
Taklit ve tağşiş yapan işletmeler, ceza aldıklarında bile farklı bir adla yoluna devam edebiliyor.
Bu durumda caydırıcılık nasıl sağlanacak?

Durmuş’un önerisi net: Bağımsız bir gıda bakanlığı ve çok daha sert yaptırımlar.

Tüm bu tablo karşısında vatandaşın “Dışarıda yemek yemeye korkuyoruz” demesi çok doğal.
Sadece markette değil, lokantada, otelde, sokakta… her yerde aynı tedirginlik.

Bu güvensiz ortamın faturasını hem tüketici ödüyor hem de işini hakkıyla yapan işletmeler.

Böcek Ailesi’nin trajedisi, belki de bu ülkede bir milat olmalı. Çünkü ortada hem denetim eksikliği hem de kontrolsüz üretim gerçeği var. Birbirine eklenince sonuç: korku, panik, kayıp…

Gıda güvenliği, market rafında duran bir kavram değil; hayatın tam merkezinde.
Bu gerçeği görmezden geldiğimiz her gün, maalesef yeni bir acı haberle yüzleşme ihtimalimiz artıyor.

*****

CEP HERKÜL’ÜNE VEFA

Türk sporunun efsane isimlerinden dünya ve olimpiyat şampiyonu Naim Süleymanoğlu’nun aramızdan ayrılışının 8’inci yıldönümünde, yaşadığı ev müzeye dönüştürüldü ve dün düzenlenen törenle açıldı.

Bulgaristan’ın Mestanlı kentindeki anma törenine Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy katıldı.

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığının (TİKA) 2021 yılında başlattığı proje ile "Cep Herkülü"nün aile fertleri ve yakın çevreyle görüşülerek müze için kullanılabilecek kişisel eşyalar, ödüller, plaketler ve hatıralar titizlikle derlendi.

Mestanlı merkezinde toplam 104 metrekare kapalı alana ve 390 metrekare avluya sahip olan iki katlı taş bir yapı özgün haline getirildi ve bir anı evine dönüştürüldü. Bu bölümde, Süleymanoğlu ailesinin orijinal eşyaları, annesi Hatice Hanım ile babası Süleyman Bey ve üç çocuğun silikon heykelleri, dönemsel sedir, kilim, ocak ve mutfak ögeleriyle birlikte ahşap kapı, sandık, sepet ve köy yaşamına dair unsurlar yer aldı.

Törene katılan ve kendisi de Mestanlılı olan CHP Bursa Milletvekili Hasan Öztürk, sosyal medya hesabından gelişmeleri paylaştı.

Öztürk, “Naim Süleymanoğlu Anı Evin aramızdan ayrılışının 8'inci yılında açıldı. Biz de bu anlamlı organizasyona katılarak, Naim Süleymanoğlu'nun anısını hep birlikte yad ettik. Bu anlamlı eserde emeği geçen Mestanlı Belediye Başkanımız İlknur Kazım'a, Meclis Üyelerine, TİKA Başkanı Abdullah Eren'e ve emeği geçen herkese çok teşekkür ediyorum’ dedi.

Bulgaristan'ın Kırcaali iline bağlı Mestanlı ilçesinin Ahatlı Köyü'nde 23 Ocak 1967'de doğan Naim Süleymanoğlu, haltere 1977 yılında başladı.

Henüz 15 yaşındayken dünya gençler şampiyonasında iki altın madalya kazanarak adını duyuran Süleymanoğlu, 1984, 1985 ve 1986 yıllarında "Dünyada Yılın Haltercisi" seçildi ve üstün performansı nedeniyle "Cep Herkülü" lakabıyla anılmaya başlandı.

Türkiye'ye 1986 yılında iltica ederek Türk vatandaşlığına geçen Süleymanoğlu, 1992 Barcelona Olimpiyatları'nda "Dünyanın en iyi sporcusu" seçildi.

Türkiye ve Bulgaristan adına toplam 9 dünya şampiyonluğu olan ve 6 olimpiyat rekoru kıran milli sporcu, kariyeri boyunca 46 dünya rekoruna imza attı. Naim Süleymanoğlu, 18 Kasım 2017'de İstanbul'da vefat etti.