Zamlar konuşuyor, rakamlar susmuyor

Bursa, daha suya yapılan zamların etkisini sindiremeden bu kez şehir içi ulaşıma yapılan yüzde 15’lik artışı tartışmaya başladı. Büyükşehir Belediye Meclisi’nde oy çokluğuyla geçen karar, bir bilet fiyatından çok daha fazlasını işaret ediyor: Bursa’da geçinmenin giderek zorlaşan matematiğini.

Bursahakimiyet.com.tr’nin sosyal medya hesaplarında su zamlarını anlattığım günlerde, internette viral olan Şanlıurfalı bir vatandaşın “Millet haho diyor, mutfakta yangın var” sözlerini kullanmıştım. O yangın, son zamlarla birlikte biraz daha büyüdü.

Ulaşım zamlarını konuşmadan önce, 2026 yılına girerken ortaya çıkan tabloyu hatırlamakta fayda var. Asgari ücrete yüzde 27, emekli maaşlarına ise yüzde 12,19 zam yapılan bir dönemde, temel kamusal hizmetlerde peş peşe gelen artışlar özellikle dar gelirli kesimlerde ciddi bir rahatsızlık yaratıyor.

Peki bu yük kimin sırtında?

Bu sorunun yanıtı, zamlarla ilgili değerlendirme yazısı gönderen Ahmet Ünal’ın rakamlarla yaptığı tespitlerde fazlasıyla mevcut.

Erzurum Teknik Üniversitesi’nde ulaşım alanında doktora yapan İnşaat Mühendisi Ahmet Ünal, uzun süredir Bursa’nın kara ve deniz ulaşımına ilişkin teknik raporlar hazırlıyor. Bu kez uzaklardan ama içeriden bir gözle, son ulaşım zamlarını değerlendirmiş.

Ünal’ın aktardığı tabloya göre; Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’in göreve geldiği 2024 yılında 12 TL olan toplu taşıma ücreti, önce yüzde 68 zamla 20 TL’ye, ardından yüzde 30 artışla 26 TL’ye, 2025 Temmuz’unda ise yaklaşık yüzde 30’luk yeni bir zamla 35 TL’ye yükseldi. Son olarak meclisten geçen yüzde 15’lik artışla biniş ücreti 40 TL’ye dayandı.

Bir buçuk yıl. Üç büyük zam. Yüzde 100'den fazşa artış.

Ahmet Ünal tam da bu noktada duruyor ve önemli bir hatırlatma yapıyor.

2024 Temmuz ayında yapılan yüzde 68’lik zam, elektrik ve akaryakıt fiyatlarındaki artışlar gerekçe gösterilerek savunulmuştu. O dönemde verilen rakamlar netti:
Elektriğin kilovatsaat fiyatı 2,78 TL’den 3,99 TL’ye, motorinin litre fiyatı ise 26,32 TL’den 45,92 TL’ye çıkmıştı.

Bugün gelinen noktada motorinin litre fiyatı 54,81 TL civarında. Yani Ahmet Ünal’ın hesabına göre, son 1,5 yıldaki artış yaklaşık yüzde 15. Elektrik fiyatlarında da benzer bir seyir söz konusu.

Tam bu noktada Ünal’ın sorusu, tartışmanın merkezine oturuyor:
“Zamma gerekçe gösterilen parametreler yüzde 15 artmışken, toplu taşıma ücretleri nasıl yüzde 100 arttı?”

Bu soru, meselenin özünü anlatıyor.

Ahmet Ünal’ın özellikle altını çizdiği bir başka başlık da şehirler arası karşılaştırma. Ünal, artık diğer illerle kıyas yapma ihtiyacı bile duymadığını söylüyor ve ekliyor:
“Maalesef Türkiye’de en pahalı toplu ulaşım Bursa’da.” Burada bir not düşeyim öğrenci ulaşımında ise en ucuz il bursa.

Eğer zamlar TÜİK verilerine ve maliyet artışlarına dayandırılıyorsa, oranlarla ortaya çıkan sonuç arasındaki bu uyumsuzluk, kamuoyundaki tepkiyi kaçınılmaz olarak büyütüyor.

Bursa’da artık bu zamların ritüele dönüştüğü de herkesin malumu.
Ulaşıma zam geliyor, birkaç gün sonra BUDO ve BBBus biletleri artıyor.

Tam bu noktada Ahmet Ünal’ın işaret ettiği sosyal denge başlığı yeniden önem kazanıyor. Ünal’ın da örnek verdiği gibi, bütçesi BUSKİ’nin yaklaşık üçte biri olan Yıldırım Belediyesi, suya yapılan yüksek zamların ardından ihtiyaç sahibi vatandaşların ilk kademe su faturalarını karşılama kararı aldı. Bu adım, “sosyal belediyecilik” tartışmasını somut bir zemine taşıdı.

Geçtiğimiz yaz barajları yazıyorduk.
Bugün suyu, ulaşımı ve faturaları konuşuyoruz.
Başlıklar değişiyor ama mesele aynı yerde duruyor.

Bursa’da zamlar konuşuyor.
Rakamlar ise daha yüksek sesle.