Amerikan demokrasisi

Amerika Birleşik Devletleri geçtiğimiz günlerde, alışık olduğumuz demokrasi söyleminin gölgesinde, oldukça rahatsız edici bir olaya daha imza attı. Tufts Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olan Türk vatandaşı Rümeysa Öztürk, 25 Mart sabahı evinin yakınında 7-8 sivil ICE ajanı tarafından, sokak ortasında kelepçelenerek gözaltına alındı. Görüntüler bir üçüncü dünya ülkesinden değil, “özgürlükler ülkesi” ABD’den.

Resmî açıklama gecikmedi. İç Güvenlik Bakanlığı, Öztürk’ün Hamas’ı destekleyen faaliyetlerde bulunduğunu ve bu nedenle gözaltına alındığını iddia etti. Ancak “destek” neye dayanıyor? Sosyal medyada bir paylaşım mı, bir protestoda yer almak mı? Kamuoyuyla açıkça paylaşılmayan bu gerekçe, belirsizliklerin olduğu kadar siyasi soru işaretlerinin de önünü açıyor.

İlk tepki Massachusetts Başsavcısı Andrea Joy Campbell’dan geldi. Öztürk’ün ülkede yasal statüyle bulunduğunu vurgulayan Campbell, bu gözaltının sadece siyasi görüş nedeniyle yapıldığını ve kamu güvenliği değil, doğrudan bir sindirme politikası olduğunu söyledi. “Pusuya düşürerek gözaltına almak”, Campbell’ın ifadesiyle, hukukun değil, korkunun yöntemidir.

Senatör Elizabeth Warren da sessiz kalmadı. Demokrat çizgideki Warren, ifade özgürlüğü adına Öztürk’e destek verdi. Ancak dikkat çeken açıklama Dışişleri Bakanı Marco Rubio’dan geldi. Öztürk’ün öğrenci vizesi iptal edildi. Gerekçe ise oldukça net(!): “Burada sadece ders çalışmak için bulunabilirsin. Eğer sosyal aktivizm yaparsan, kargaşa çıkarırsan, seni göndeririz.” Ardından Rubio’nun sözleri biraz daha evcilleşti ama aynı zamanda sertleşti:

“Eğer seni evime akşam yemeğine davet edersem ve sen koltuğuma çamur sürüp mutfağımı sprey boyayla boyarsan, seni evimden atarım.”

ABD’nin öğrencilere bakışı bu benzetmede gizliydi. Ziyaretçiysen, sadece yemekte oturacaksın. Yemeğin içeriğini sorgulamak da, sofradaki eksikleri konuşmak da sana düşmez. Aksi hâlde, doğrudan kapı dışarı edilirsin.

Rubio dikkatle kaçındı asıl tartışmadan. Gözaltının merkezinde Yahudi karşıtı veya İsrail karşıtı söylemler olduğu iddiası varken, bakan bu konuya hiç girmedi. “Hangi eğilimden olduğunuz önemli değil,” dedi. Ama herkes biliyor ki, işin arkasında ifade özgürlüğüyle güvenlik kavramı arasında giderek genişleyen bir uçurum var.

Rümeysa Öztürk şu an hâlâ gözaltında. Hakkında henüz resmi bir suçlama yapılmış değil. Fakat bu olay, sadece bir öğrencinin sınır dışı edilme süreci değil; aynı zamanda akademik özgürlük, siyasi ifade hakkı ve devletlerin konuklarına ne kadar ‘ev sahibi’ olabildiğinin de aynasıdır.

ABD’nin koltuk takımı çamurla kirlenmiş olabilir. Ama unutmamalı: Kir, örtmekle değil, yüzleşmekle çıkar.