Bildiğimiz bir şeydir aslında.
Kaçak kazı yapan defineciler…
Bir ihbarla yakalananlar…
Tarihi eser kaçakçılığına karışanlar…
Hatta bu uğurda göçük altında kalarak hayatını kaybedenler…
Yıllardır bu tür haberleri duyarız.
Ama doğrusu, bir define arama işinin resmî izinle yapıldığına çok sık rastlamayız.
Hatta Bursa’da ilk desek abartmış olmayız.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ÇED sistemi üzerinden böyle bir duyuru ilanı var.
Duyuruya göre;
Bursa’nın Osmangazi ilçesi Selçukgazi Mahallesi’nde bulunan 104 ada 22 parselde kayıtlı 6.219,93 metrekarelik bir alanın 50 metrekarelik bölümünde Mehmet Çalış’ın başvurusu üzerine define arama izni verilmiş.
Üstelik bu çalışma için çevresel etki değerlendirme süreci de işletilmiş.
29 Temmuz 2022 tarihli ve 31907 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ÇED Yönetmeliği kapsamında yapılan inceleme sonucunda proje “ÇED olumlu” kararı almış.
Kısacası;
Devlet diyor ki:
“Bu alanda, belirlenen ölçüler içinde define arayabilirsiniz.”
İtiraf etmek gerekirse, çoğumuzun zihnindeki definecilik algısı bu değil.
Gece yarısı kazılan çukurlar…
Dedektörlerle ormanlarda dolaşan insanlar…
Tarihi alanların tahrip edilmesi…
Demek ki define aramak suç değil, bunun yasal yolu var.
Bu örnek bunu gösteriyor.
İzin alan define arayabilir.
Belirli kurallar var.
Kazı yapılacak alan sınırlı.
Denetim var.
Devlet gözetimi var.
Yani “definecilik” ile “kaçak kazı” aynı şey değil.
Birisi kanunun dışına taşan, tarihî mirası tehlikeye atan bir girişim.
Diğeri ise devletin kontrolü altında yürütülen bir arama faaliyeti.
Yine de insan sormadan edemiyor:
Toplamda 6 bin metrekareyi aşan bir parselin sadece 50 metrekarelik bölümünde define aramak ne anlama geliyor?
Orada gerçekten bir işaret mi var?
Bir rivayet mi dolaşıyor?
Yoksa geçmişten gelen bir hikâye mi?
Bunları bilmiyoruz.
Ama bildiğimiz şey define aramak çoğu zaman hayal kırıklığıyla sonuçlanan bir uğraş.
Belki de bu yüzden yıllardır duyduğumuz hikâyelerin büyük kısmı kaçak kazılarla ilgili.
O nedenle Bursa’da ilk kez karşılaştığımız bu izinli define arama girişimi, ister istemez merak uyandırıyor.
Sonuç ne olur bilinmez…
Kesin olan şu:
Bu kez kazma kürek gece yarısı değil, resmî izinle ve devletin bilgisi dâhilinde toprakla buluşacak.
Bir hayal ya mutlu sonla ya da hüzünle son bulacak.